مسیر ریلی ایران–افغانستان (خواف–هرات)
خط خواف–هرات با عرض استاندارد ۱۴۳۵ میلیمتر از خواف تا ایستگاه روزنک در ولایت هرات بهرهبرداری میشود (افتتاح رسمی دسامبر ۲۰۲۰). بخش چهارم تا شهر هرات در دست ساخت است؛ فاز دوم آن (۴۷ کیلومتر) در سپتامبر ۲۰۲۵ آغاز شد. خطوط ۱۵۲۰ میلیمتری ترکمنستان به تورغندی و آقینه، افغانستان را به شبکه CIS وصل میکنند.
انتشار: آخرین بررسی: وضعیت اطلاعات:جاری
سطح اطمینان: متوسط
خطوط فعال، خطوط با سرویس محدود، پروژههای در دست ساخت و طرحهای پیشنهادی جدا علامت خوردهاند؛ هیچ مسیر پیشنهادی یا در دست ساختی فعال نیست. زمان و هزینه حمل فقط در صورت وجود منبع آمده است. پیش از رزرو، وضعیت روز مسیر را از راهآهن یا اپراتور استعلام کنید.
مبدأ، مقصد و کشورهای ترانزیتی
- رویه گزارششدهجاری
خط خواف (ایران) تا هرات (افغانستان) حدود ۱۹۱ کیلومتر و در چهار بخش است: بخش ۱ و ۲ در ایران تا مرز شمتیغ، بخش ۳ از شمتیغ تا روزنک (۶۱.۲ کیلومتر، از ولسوالی غوریان)، و بخش ۴ از روزنک تا هرات.
ایستگاههای اصلی و اتصال به شبکه
- رویه گزارششدهجاری
ایستگاههای اصلی: خواف، سنگان، شمتیغ (مرز) و روزنک (پایانه فعلی). هرات هنوز به خط متصل نیست.
- رویه گزارششدهجاری
طبق رسانه افغان، خطوط سرحدآباد (کوشک)–تورغندی و امامنظر–آقینه را ترکمنستان ساخته و نگهداری میکند؛ بار ایران میتواند از طریق سرخس و شبکه ترکمنستان به این نقاط برسد (تحلیل).
گذرگاه مرزی ریلی، عرض خط و روش انتقال
- رویه گزارششدهجاری
گذرگاه ریلی ایران–افغانستان در شمتیغ است. خط خواف–هرات عرض استاندارد ۱۴۳۵ میلیمتر دارد، بنابراین بین ایران و روزنک شکست عرض خط وجود ندارد.
- تحلیلنیازمند تأیید از مرجع رسمی
خطوط تورغندی و آقینه که ترکمنستان ساخته، عرض ۱۵۲۰ میلیمتر دارند؛ بار ایران در این مسیر دو بار تغییر عرض خط دارد (سرخس و مرز ترکمنستان–افغانستان؛ تحلیل).
واگن، کانتینر، نوع کالا و ظرفیت
- رویه گزارششدهجاری
خط برای بار محوری ۲۵ تن طراحی شده است. نخستین قطار آزمایشی در ۲ دسامبر ۲۰۲۰ حدود ۵۰۰ تن سیمان از خواف به روزنک برد.
تاریخ: 2020-12-02
- تحلیلنیازمند تأیید از مرجع رسمی
ارقام حجم حمل ۲۰۲۵–۲۰۲۶ بین منابع ایرانی، طالبان و رسانههای بینالمللی تعارض دارد و هیچکدام ممیزی مستقل نشدهاند.
زمان ترانزیت
- تحلیلنیازمند تأیید از مرجع رسمی
زمان ترانزیت بار در منبع معتبر یافت نشد.
هزینه و نحوه دریافت استعلام نرخ
- تحلیلنیازمند تأیید از مرجع رسمی
تعرفه رسمی منتشرشده یافت نشد. استعلام از راهآهن ج.ا.ا (RAI) و اداره راهآهن افغانستان یا فورواردرهای فعال در روزنک.
شرکتها و نهادهای مسئول
- رویه گزارششدهجاری
بخشهای ۱ تا ۳ با سرمایه ایران ساخته شدهاند. فاز دوم بخش ۴ را وزارت فواید عامه افغانستان با پیمانکاران «افغان گاما» و یک شرکت روسی اجرا میکند.
وضعیت فعلی و اختلالها (۲۰۲۵–۲۰۲۶)
- رویه گزارششدهجاری
فعال: خواف–روزنک (افتتاح رسمی دسامبر ۲۰۲۰).
- رویه گزارششدهپیشنهادی
در دست ساخت: فاز دوم بخش ۴ (رباط پریان–منطقه صنعتی و فرودگاه هرات، ۴۷ کیلومتر، بودجه بیش از ۵۴ میلیون دلار) از سپتامبر ۲۰۲۵ با مهلت ۳۵ ماه. وضعیت فاز اول (روزنک–رباط پریان، ۴۳ کیلومتر) در منابع خواندهشده تأیید نشد.
تاریخ: 2025-09-18
- رویه گزارششدهپیشنهادی
پیشنهادی: پروتکل قزاقستان–افغانستان برای خط تورغندی–هرات–قندهار–اسپینبولدک، و مطالعات ازبکستان برای خط ۶۵۷ کیلومتری حیرتان–هرات.
- تحلیلنیازمند تأیید از مرجع رسمی
گزارشی معتبر درباره اختلال جنگ ۲۰۲۶ در خط خواف–هرات یافت نشد.
محدودیتهای ترانزیت و اسناد
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
بر اساس فهرست رسمی OTIF، ایران عضو کنوانسیون COTIF است؛ قواعد یکنواخت CIM (قرارداد حمل بار ریلی) میان کشورهای عضو COTIF اعمال میشود. افغانستان نیز در فهرست اعضای OTIF آمده است.
مرجع: OTIF
- رویه گزارششدهجاری
عضویت افغانستان در OSJD و الحاق به SMGS در ژوئن ۲۰۱۴ تصویب شد.
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
در ۱ اکتبر ۲۰۲۶ دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC) «شرکت راهآهن جمهوری اسلامی ایران»، «شرکت قطارهای مسافری رجا» و شرکتی با نام ثبتشده «Sherkat-E Rah Ahan-E Khamle-O-Naghle» را ذیل فرمان اجرایی ۱۳۹۰۲ به فهرست تحریم افزود. خزانهداری آمریکا دلیل این اقدام را استفاده از راهآهن برای حمل نفت و حفظ تجارت منطقهای در شرایط محاصره دریایی اعلام کرده است. پیش از هر قرارداد حمل یا پرداخت مرتبط با راهآهن ایران، مشاوره حقوقی تحریم بگیرید.
سند: E.O. 13902 — تاریخ: 2026-10-01 — اجرا: 2026-10-01 — مرجع: U.S. Treasury / OFAC
منابع
- Andrew Grantham - Railways of Afghanistan (Khaf-Herat page)(n.d. (updated after 2025-09-14))مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Global Railway Review(2025-09-18)رسانهٔ خبری
- Kun.uz(2025-02-25)رسانهٔ خبری
- Amu TV(n.d.)رسانهٔ خبری
- OTIF (Intergovernmental Organisation for International Carriage by Rail) - member states list(n.d. (accessed 2026-11-11))رسمی
- Wikipedia - Organisation for Co-operation between Railways (OSJD)(n.d. (accessed 2026-11-11))مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- U.S. Treasury, Office of Foreign Assets Control (OFAC)(2026-10-01)رسمی
- U.S. Department of the Treasury (press release: Operation Economic Outcast Targets Iran's Remaining Industrial Lifelines)(2026-10-01)رسمی