پروندههای تجاری کشورها
راهنمای کامل تجارت ایران با ۱۹ کشور همسایه و منطقه: وضعیت روابط تجاری، کالاهای اصلی، مقررات واردات، تعرفهها، استانداردها، مدارک ترخیص، روشهای پرداخت قانونی، مسیرها، محدودیتها، ریسکها و پیشنهادهای ورود به بازار.
انتشار: آخرین بررسی: وضعیت اطلاعات:جاری
اطلاعات هر کشور تاریخدار و دارای منبع است و ممکن است تغییر کرده باشد. تحریمها و محدودیتهای بانکی فقط بهصورت واقعیت بیان شدهاند؛ برای هر معامله مشاوره حقوقی بگیرید. پیشنهادهای ورود به بازار «تحلیل» است، نه تضمین.
عراق دومین بازار صادرات غیرنفتی ایران است (۷٫۹ میلیارد دلار در ده ماه ۱۴۰۴). از ابتدای ۲۰۲۶ تعرفهٔ گمرکی عراق با مصوبهٔ ۹۵۷ افزایش یافته، ممنوعیتهای کشاورزی فصلی ادامه دارد و کالاهای مشمول باید گواهی CoC داشته باشند. جنگ ۲۰۲۶، توقف امقصر و درخواست آمریکا (نوامبر ۲۰۲۶) برای بستن بیشتر گذرگاهها مهمترین ریسکها هستند.
جاریسطح اطمینان: متوسطراهنمای کامل تجارت ایران و افغانستان | ۲۰۲۶تجارت ایران و افغانستان در ۱۴۰۴ حدود ۲٫۷ میلیارد دلار اعلام شد و تقریباً یکطرفه است (واردات افغانستان از ایران در شش ماه: ۱٫۶ میلیارد دلار در برابر ۱۳ میلیون دلار صادرات). سوخت، سیمان، آهن و مواد غذایی اقلام اصلیاند و ANSA سوخت نامنطبق را برمیگرداند. موافقتنامهٔ ترجیحی تأیید نشده و اختلال هرمز و مرزهای پاکستان بر مسیرها اثر گذاشته است.
جاریسطح اطمینان: متوسطراهنمای کامل تجارت ایران و ترکیه | ۲۰۲۶ترکیه از شرکای اصلی ایران است، اما آمار دو کشور اختلاف زیادی دارد (TÜİK: واردات ترکیه از ایران ۱٫۵ میلیارد دلار در ده ماه ۲۰۲۵؛ گمرک ایران: ۵٫۷ میلیارد دلار صادرات در ده ماه ۱۴۰۴). فولاد و پلاستیک بیشترین سهم را دارند. قرارداد ترجیحی محدود از ۲۰۱۵ اجرا میشود و ترکیه از اکتبر ۲۰۲۵ تحریمهای سازمان ملل را اجرا میکند.
جاریسطح اطمینان: متوسطراهنمای کامل تجارت ایران و ترکمنستان | ۲۰۲۶صادرات غیرنفتی ایران به ترکمنستان در هفت ماه ۱۴۰۴ با ۳۱٪ رشد به ۳۷۹ میلیون دلار رسید و دو طرف هدف ۳ میلیارد دلار تا ۲۰۲۸ دارند. قراردادهای واردات باید پیش از تحویل در SCRME ثبت شوند، گواهی Türkmenstandartlary لازم است و منات قابل تبدیل نیست. مسیرهای ریلی اینچهبرون و سرخس کلیدیاند.
جاریسطح اطمینان: متوسطراهنمای کامل تجارت ایران و آذربایجان | ۲۰۲۶طبق گمرک آذربایجان، تجارت با ایران در ۲۰۲۵ معادل ۶۴۴ میلیون دلار بود که ۶۲۴ میلیون آن واردات از ایران است؛ لبنیات، پلاستیک و فولاد اقلام اصلیاند. تعرفهٔ آذربایجان ۰، ۵ یا ۱۵٪ و مالیات بر ارزش افزوده ۱۸٪ است. موافقتنامهٔ ترجیحی تأیید نشد و مرز در مارس ۲۰۲۶ کوتاهمدت بسته شد.
جاریسطح اطمینان: متوسطراهنمای کامل تجارت ایران و ارمنستان | ۲۰۲۶ارمنستان عضو اوراسیاست و موافقتنامهٔ تجارت آزاد ایران–اوراسیا از ۱۵ مه ۲۰۲۵ اجرا میشود. ایران در هفت ماه ۲۰۲۶ با ۴۳۷٫۷ میلیون دلار سومین شریک ارمنستان بود. گاز، میلگرد، قیر و سیمان از مسیر مغری وارد و برق به ایران صادر میشود؛ برخی محصولات کشاورزی ایران سهمیه دارند.
جاریسطح اطمینان: متوسطراهنمای کامل تجارت ایران و پاکستان | ۲۰۲۶تجارت ایران و پاکستان (برآورد ۳٫۱ میلیارد دلار برای ۱۴۰۴) به LPG و تجارت مرزی بلوچستان وابسته است. از ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ پاکستان معافیت E-Form را لغو کرد و تجارت در تفتان و گبد متوقف شد؛ گبد ۲۴ اکتبر جزئی بازگشایی شد. پاکستان میگوید به رژیمهای تحریمی پایبند است و تهاتر تنها جایگزین رسمی پرداخت است.
جاریسطح اطمینان: متوسطراهنمای کامل تجارت ایران و امارات | ۲۰۲۶امارات تا پیش از جنگ ۲۰۲۶ بزرگترین شریک تجاری غیرنفتی ایران در همسایگی بود (حدود ۲۹٫۲ میلیارد دلار در ۱۴۰۳). امارات در ۱ مارس ۲۰۲۶ سفارتش در تهران را بست و در ۱۹ اوت ۲۰۲۶ تمام تجارت و تراکنشهای مالی با ایران را تا اطلاع ثانوی متوقف کرد. تا ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶ گزارشی از لغو این تصمیم یافت نشد.
جاریسطح اطمینان: متوسطراهنمای کامل تجارت ایران و عمان | ۲۰۲۶عمان روابط کامل با ایران دارد و در جنگ ۲۰۲۶ نقش میانجی ایفا کرده است. طبق گمرک ایران، صادرات به عمان در ۱۴۰۳ حدود ۱٫۵۴۸ میلیارد دلار (عمدتاً قیر، شمش فولاد و اوره) بود. بنادر عمان بیرون از هرمز در ۲۰۲۶ اهمیت یافتهاند، اما خود نیز هدف حمله بودهاند و محاصره دریایی آمریکا بر بنادر ایران برقرار است.
جاریسطح اطمینان: متوسطراهنمای کامل تجارت ایران و قطر | ۲۰۲۶قطر روابط با ایران را حفظ کرده و در ۲۰۲۶ میانجی بوده است، هرچند ایران در مارس ۲۰۲۶ به راس لفان حمله کرد. تجارت دوجانبه کوچک است (صادرات ایران بیش از ۱۲۲ میلیون دلار در ۱۰ ماه ۱۴۰۴) و عمدتاً از مسیر دیر–الرویس انجام میشود که در ژوئیه ۲۰۲۶ پس از حدود پنج ماه توقف از سر گرفته شد. قطر بر سیمان و فولاد تعرفه حمایتی ۲۰ درصد دارد.
جاریسطح اطمینان: متوسطراهنمای کامل تجارت ایران و عربستان سعودی | ۲۰۲۶روابط ایران و عربستان در ۱۰ مارس ۲۰۲۳ با توافق پکن احیا شد، اما پس از حملات ۲۰۲۶ ایران به زیرساختهای نفتی عربستان دوباره تیره شده است. تجارت غیرنفتی مستقیم در ۱۴۰۳ تنها ۲۵ میلیون دلار بود. ورود کالا به عربستان مستلزم ثبت در سابر و ترخیص در فسح است و تعرفهها از ۲۰۲۰ برای بسیاری از کالاها تا ۲۵ درصد افزایش یافته است.
جاریسطح اطمینان: متوسطراهنمای کامل تجارت ایران و کویت | ۲۰۲۶کویت در ۲۰۲۲ سفیرش را به تهران بازگرداند، اما در جنگ ۲۰۲۶ هدف حملات ایران قرار گرفت و اقداماتی مانند احضار سفیر و بستن مدرسه ایرانی را انجام داد. طبق کامتریڈ، واردات کویت از ایران در ۲۰۲۵ حدود ۳۲۱٫۶ میلیون دلار بود (فولاد، دام زنده، سیمان). کویت مالیات بر ارزش افزوده ندارد و کالای مشمول به گواهی KUCAS نیاز دارد.
جاریسطح اطمینان: متوسطراهنمای کامل تجارت ایران و بحرین | ۲۰۲۶بحرین از ژانویه ۲۰۱۶ با ایران رابطه دیپلماتیک ندارد؛ گفتگوهای ۲۰۲۴–۲۰۲۵ برای ازسرگیری به بازگشایی سفارت نینجامید و ایران در ۲۰۲۶ به بحرین حمله کرد. تجارت بسیار کوچک است (واردات بحرین از ایران ۲۳٫۰۶ میلیون دلار در ۲۰۲۴). مالیات بر ارزش افزوده بحرین ۱۰ درصد است.
جاریسطح اطمینان: پایینراهنمای کامل تجارت ایران و ازبکستان | ۲۰۲۶ازبکستان عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا نیست و موافقتنامه EAEU شامل آن نمیشود. طبق راهبرد مالی ۲۰۲۷–۲۰۲۹ ازبکستان، تجارت دوجانبه در ۲۰۲۵ حدود ۵۷۸ میلیون دلار بود و در نیمه اول ۲۰۲۶ با ۳۷.۵٪ رشد به ۳۰۵ میلیون دلار رسید. ایران مسیر ترانزیت مهمی برای ازبکستان است (۳.۹ میلیارد دلار واردات و ۱.۴ میلیارد دلار صادرات ترانزیتی در ۲۰۲۵).
جاریسطح اطمینان: متوسطراهنمای کامل تجارت ایران و تاجیکستان | ۲۰۲۶طبق گمرک تاجیکستان، تجارت دو کشور در ۲۰۲۵ با ۲۸٪ رشد به ۴۸۳.۹ میلیون دلار رسید و ایران در میان پنج شریک اول تاجیکستان قرار گرفت. قیر، پلیپروپیلن، سیمان و پلیاتیلن از اقلام اصلی صادرات ایراناند. تاجیکستان عضو WTO است و همه کالاهای وارداتی باید گواهی تاجیکاستاندارد داشته باشند.
جاریسطح اطمینان: متوسطراهنمای کامل تجارت ایران و قزاقستان | ۲۰۲۶قزاقستان عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا و طرف موافقتنامه تجارت آزاد با ایران (از ۱۵ مه ۲۰۲۵) است. به گفته مقامات قزاق، تجارت دوجانبه در ۲۰۲۵ به ۴۳۰.۲ میلیون دلار رسید که عمدتاً صادرات غله قزاقستان به ایران بود. مسیر ریلی قزاقستان–ترکمنستان–ایران و بندر آکتائو در خزر شریانهای اصلیاند.
جاریسطح اطمینان: متوسطراهنمای کامل تجارت ایران و قرقیزستان | ۲۰۲۶قرقیزستان عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا و طرف موافقتنامه تجارت آزاد با ایران است. حجم تجارت کوچک است: طبق کمیته ملی آمار قرقیزستان ۶۶ میلیون دلار در ده ماه نخست ۲۰۲۵. قرقیزستان مرز مشترک با ایران ندارد و حمل از طریق ازبکستان/ترکمنستان یا قزاقستان انجام میشود.
جاریسطح اطمینان: پایینراهنمای کامل تجارت ایران و روسیه | ۲۰۲۶روسیه از طریق موافقتنامه تجارت آزاد ایران–EAEU (نافذ از ۱۵ مه ۲۰۲۵) و پیمان مشارکت راهبردی جامع (نافذ از ۲ اکتبر ۲۰۲۵) شریک اصلی ایران در شمال است. به گفته وزیر انرژی روسیه، تجارت دوجانبه در ۱۱ ماه ۲۰۲۵ به ۴.۸ میلیارد دلار رسید. حمل از مسیر خزر و راهآهن شرقی (قزاقستان–ترکمنستان) انجام میشود، اما جنگ ۲۰۲۶، تحریمها و محدودیتهای بانکی ریسکهای اصلیاند.
جاریسطح اطمینان: متوسطراهنمای کامل تجارت ایران و چین | ۲۰۲۶چین بزرگترین مقصد صادرات غیرنفتی ایران در سال ۱۴۰۴ بود. طبق گمرک چین، تجارت دوجانبه در ۱۱ ماه ۲۰۲۵ با ۲۴٪ کاهش به ۹.۰۹ میلیارد دلار رسید که نفت را شامل نمیشود. برنامه همکاری ۲۵ ساله از ۱۳۹۹ امضا شده است. محاصره دریایی بنادر ایران از فروردین ۱۴۰۵ تجارت را به سمت ریل چین–آسیای مرکزی–ایران سوق داده است.
جاریسطح اطمینان: متوسطتعارض منابع
هر جا منابع با هم اختلاف دارند، هر دو روایت آمده است.
- مقالهٔ تهرانتایمز (۳ آوریل ۲۰۲۶) دربارهٔ آمار سال ۱۴۰۴ ارقام کشوری (عراق ۱۱٫۹، ترکیه ۶٫۸ صادرات و ۱۲٫۴ واردات، پاکستان و افغانستان هر کدام ۲٫۴ میلیارد دلار) را آورده که با ارقام کل سال ۱۴۰۳ یکسان است (تهرانتایمز ۲۱ دسامبر ۲۰۲۵: صادرات ۱۴۰۳ به عراق ۱۱٫۹ میلیارد دلار) و از ارقام دهماههٔ ۱۴۰۴ گمرک (عراق ۷٫۹، ترکیه ۵٫۷/۷٫۹) بسیار بیشتر است. این ارقام در این راهنما ارقام ۱۴۰۳ تلقی شدهاند تا گمرک تأیید کند.
- تجارت ایران و ترکیه: گمرک ایران صادرات غیرنفتی ایران به ترکیه را در ده ماه ۱۴۰۴ برابر ۵٫۶۶ میلیارد دلار ثبت کرده، در حالی که TÜİK واردات ترکیه از ایران را در ژانویه تا اکتبر ۲۰۲۵ فقط ۱٫۵۴ میلیارد دلار (سیستم تجارت ویژه) ثبت کرده است. اتاق بازرگانی استانبول کل تجارت ۲۰۲۵ را ۵٫۶ میلیارد دلار و منابع ایرانی ۱۹٫۲ میلیارد دلار (۱۴۰۴) اعلام کردهاند.
- گزارشها دربارهٔ وضعیت پرداختهای ایران در عراق متناقض است: رئیس بانک مرکزی ایران از رفع موانع بانکی خبر داد، در حالی که بانک مرکزی عراق در اکتبر ۲۰۲۶ یک بانک را به اتهام دسترسیدادن ایران به دلار از معاملات دلاری منع کرد.
- آمار ایران صادرات غیرنفتی به امارات را ۷٫۲ میلیارد دلار (۱۴۰۳) نشان میدهد، در حالی که امارات به کامتریڈ واردات از ایران را تنها ۵۴۵٫۱۵ میلیون دلار (۲۰۲۴) گزارش کرده است.
- گمرک ایران صادرات به عمان را ۱٫۵۴۸ میلیارد دلار (۱۴۰۳) اعلام کرده، اما عمان واردات از ایران را ۳۹۲٫۵ میلیون دلار (۲۰۲۴) گزارش کرده است.
- گمرک ایران تجارت غیرنفتی با عربستان در ۱۴۰۳ را ۲۵ میلیون دلار اعلام کرده، اما سفیر ایران رقم ۸ میلیارد دلار برای ۲۰۲۵ ذکر کرده است.
- منابع درباره تاریخ پایان دور اول محاصره دریایی آمریکا (۲۹ مه یا ۱۸ ژوئن ۲۰۲۶) اختلاف دارند.
- سهم ارزهای ملی در تجارت ایران و روسیه: رئیس شورای تجاری روسیه–ایران آن را بیش از ۸۰٪ (و در قراردادهای مستقیم ۸۹٪) اعلام کرده، اما گزارشی به نقل از اقتصاددانان ایرانی فقط ۱۳٪ واردات ایران از روسیه را با ارز ملی میداند.
- تجارت ایران و روسیه در ۲۰۲۵: وزیر انرژی روسیه ۴.۸ میلیارد دلار برای ۱۱ ماه اعلام کرد، در حالی که برآوردی بر پایه اظهارات معاون نخستوزیر روسیه حدود ۵.۸ میلیارد دلار برای کل سال است.
- پایه سال ۲۰۲۴ تجارت قزاقستان و ایران: منابع قزاق ۳۴۰.۳ میلیون دلار و کاسپین پست ۲۲۰ میلیون دلار گزارش کردهاند.
- جهت ارقام تجارت تاجیکستان و ایران: آسیاپلاس واردات تاجیکستان از ایران را ۳۷۱.۲ میلیون دلار میداند، اما گزارش اتاق بازرگانی ایران ارقام صادرات و واردات را برعکس آورده است.
- تجارت ایران و چین: گمرک چین ۹.۰۹ میلیارد دلار (۱۱ ماه ۲۰۲۵، بدون نفت) گزارش میکند، در حالی که برخی مقامات ایرانی ارقام بالاتری (مثلاً ۱۳.۴ میلیارد دلار) اعلام کردهاند؛ تفاوت دامنه و روششناسی محتمل است.
- پوشش موافقتنامه ایران–EAEU: کمیسیون اوراسیا ۹۰٪ فهرست کالایی را اعلام کرده و برخی رسانهها ۸۷٪ نوشتهاند؛ تاریخ اجرا نیز در یک رسانه ۱۴ مه ذکر شده در حالی که کمیسیون ۱۵ مه ۲۰۲۵ را اعلام کرده است.
- تجارت ایران و ازبکستان: داده ازبکستان کل کالا و خدمات (۵۷۸ میلیون دلار در ۲۰۲۵) و داده گمرک ایران فقط صادرات غیرنفتی بر پایه سال شمسی است و قابل تطبیق مستقیم نیستند.
تاریخ گردآوری اطلاعات: 2026-11-11 · سایتهای رسمی که هنگام بررسی در دسترس نبودند: trade.gov (Türkiye standards and Pakistan standards pages returned 404), psqca.com.pk, commerce.gov.pk, middleeastmonitor.com, propakistani.pk, arka.am (403), irica.ir (not attempted directly; figures taken from republications), tpo.ir (not attempted directly), aljazeera/alarabiya article (english.alarabiya.net returned HTTP 403), irannewsdaily.com (HTTP 403), ice.it Iran–Kuwait note (HTTP 404), irica.ir, tpo.ir, ntsw.ir, customs.gov.cn (not attempted; secondary reports used), intellinews.com (HTTP 403; figures taken from search summaries of the article), taxsummaries.pwc.com Kyrgyz/Tajik pages (HTTP 404)
تهیهشده توسط تیم پژوهش گلوبال گیتیمنابع و روش تهیه