راهنمای کامل تجارت ایران و عربستان سعودی | ۲۰۲۶
روابط ایران و عربستان در ۱۰ مارس ۲۰۲۳ با توافق پکن احیا شد، اما پس از حملات ۲۰۲۶ ایران به زیرساختهای نفتی عربستان دوباره تیره شده است. تجارت غیرنفتی مستقیم در ۱۴۰۳ تنها ۲۵ میلیون دلار بود. ورود کالا به عربستان مستلزم ثبت در سابر و ترخیص در فسح است و تعرفهها از ۲۰۲۰ برای بسیاری از کالاها تا ۲۵ درصد افزایش یافته است.
انتشار: آخرین بررسی: وضعیت اطلاعات:جاری
سطح اطمینان: متوسط
اطلاعات هر کشور تاریخدار و دارای منبع است و ممکن است تغییر کرده باشد. تحریمها و محدودیتهای بانکی فقط بهصورت واقعیت بیان شدهاند؛ برای هر معامله مشاوره حقوقی بگیرید. پیشنهادهای ورود به بازار «تحلیل» است، نه تضمین.
وضعیت روابط دوجانبه
- رویه گزارششدهجاری
ایران و عربستان در ۱۰ مارس ۲۰۲۳ (۱۹ اسفند ۱۴۰۱) با میانجیگری چین توافق ازسرگیری روابط را امضا کردند؛ سفارت ایران در ریاض در ۶ ژوئن ۲۰۲۳ و سفارت عربستان در تهران در ۹ اوت ۲۰۲۳ بازگشایی شد.
سند: Beijing Agreement — تاریخ: ۱۹ اسفند ۱۴۰۱ · 2023-03-10
- رویه گزارششدهمنقضی
در ۱۰ دسامبر ۲۰۲۵ دو کشور در نشستی در تهران بر گسترش روابط و همکاری منطقهای توافق کردند.
تاریخ: ۱۹ آذر ۱۴۰۴ · 2025-12-10
- رویه گزارششدهجاری
پس از حملات ۲۰۲۶ ایران به زیرساختهای نفتی عربستان، روابط دوباره تیره شده است؛ ایران دست داشتن در حمله به تأسیسات نفتی عربستان را رد کرد و سفیرش خواستار «بازنگری جدی» در روابط با خلیج شد. عربستان خواهان کاهش تنش بوده و از گفتگوهای صلح در پاکستان حمایت کرده است.
تاریخ: 2026-03-16
ارقام کلیدی تجارت
- آمار یا اطلاعیه رسمیمنقضی
طبق گمرک ایران، تجارت غیرنفتی ایران و عربستان در سال ۱۴۰۳ تنها ۲۵ میلیون دلار (۶۱ هزار تن) بود، هرچند بالاترین نرخ رشد را در میان همسایگان داشت.
تاریخ: ۱۴۰۳ · 2025-04-15 — مرجع: IRICA
- رویه گزارششدهنیازمند تأیید از مرجع رسمی
سفیر ایران رقم ۸ میلیارد دلار را برای تجارت دوجانبه ۲۰۲۵ ذکر کرده که دامنه آن روشن نیست و با آمار گمرک سازگار نیست؛ این رقم تأیید نشده است.
| شاخص | مقدار | دوره | منبع |
|---|---|---|---|
| تجارت غیرنفتی ایران–عربستان | USD 25 million | 1403 | IRICA |
| واردات عربستان از ایران (گزارش شریک) | USD 248.63 thousand | 2023 | UN Comtrade |
تجارت مستقیم بسیار کوچک است.
کالاهای اصلی
- آمار یا اطلاعیه رسمیمنقضی
گمرک ایران برای ۱۴۰۳ کالاهای عمده را منتشر نکرد؛ در گزارش عربستان به کامتریڈ (۲۰۲۳) عمده واردات از ایران دارو (۲۱۶٫۸۸ هزار دلار) بود.
تاریخ: 2023
فرصتها (مبتنی بر داده)
- تحلیلجاری
داده رسمی برای شناسایی فرصت مشخص کافی نیست؛ حجم تجارت مستقیم ناچیز و روابط در ۲۰۲۶ تیره است.
مقررات واردات
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
کشورهای شورای همکاری خلیج فارس از سال ۲۰۰۳ اتحادیه گمرکی دارند و تعرفه مشترک خارجی عموماً ۵ درصد ارزش CIF است؛ هر کشور فهرست معافیت و استثناهای خود را دارد.
سند: GCC Common Customs Law / Unified Customs Tariff — تاریخ: 2003-01-01 — اجرا: 2003-01-01 — مرجع: GCC
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
ترخیص در عربستان از طریق سامانه «فسح» انجام میشود و اسناد و اظهارنامه باید دستکم ۴۸ ساعت پیش از ورود محموله ثبت شوند.
تاریخ: 2026-05-11 — مرجع: ZATCA
تعرفه و مالیات
- رویه گزارششدهجاری
عربستان از ۲۰ ژوئن ۲۰۲۰ (طبق تصمیم شماره ۵۵۹ هیئت وزیران) حقوق گمرکی بیش از ۲۰۰۰ ردیف تعرفه را تا سقف ۲۵ درصد افزایش داد؛ برخی غذاهای فرآوریشده تا ۴۰ درصد مشمول حقوقاند. نرخ جاری را در پورتال زکات، مالیات و گمرک (ZATCA) بررسی کنید.
سند: Cabinet Decision No. 559 — تاریخ: ۳۱ خرداد ۱۳۹۹ · 2020-06-20 — اجرا: 2020-06-20 — مرجع: ZATCA
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
نرخ مالیات بر ارزش افزوده عربستان از ژوئیه ۲۰۲۰، ۱۵ درصد است.
اجرا: 2020-07-01
استاندارد و مجوزها
- رویه گزارششدهجاری
کالاها باید در سامانه «سابر» سازمان استاندارد عربستان (SASO) ثبت شوند: برای کالای مشمول مقررات فنی، گواهی محصول (یکساله) و گواهی محموله (برای هر محموله) لازم است و برای کالای غیرمشمول، گواهی محموله. بدون گواهی، کالا اجازه ورود ندارد.
مرجع: SASO
- رویه گزارششدهجاری
برای برخی کالاهای مشمول مقررات فنی خلیج (مانند اسباببازی و لوازم برقی ولتاژ پایین)، نشان انطباق خلیج (G-Mark) زیر نظر سازمان استاندارد خلیج (GSO) لازم است.
مرجع: GSO
اسناد ترخیص
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
اسناد پایه: فاکتور تجاری، بارنامه و گواهی مبدأ؛ دولت عربستان تأیید اسناد حمل را توسط اتاق بازرگانی لازم میداند.
تاریخ: 2026-05-11
پرداخت و بانکداری
- تحلیلجاری
تحریمهای ثانویه آمریکا (OFAC) بر معاملات با اشخاص و بخشهای تحریمشده ایران اعمال میشود و بانکهای عربستان که با نظام دلاری کار میکنند معمولاً از آن پیروی میکنند. پیش از هر معامله، مشورت حقوقی تخصصی تحریم بگیرید؛ این صفحه راهکار دور زدن تحریم ارائه نمیکند.
مسیرهای حمل
- رویه گزارششدهنیازمند تأیید از مرجع رسمی
مسیر حمل مستقیم منظم میان بنادر ایران و عربستان در منابع معتبر تأیید نشد؛ در ۲۰۲۶ عربستان صادرات خود را تا حدی از خط لوله شرق–غرب و بنادر دریای سرخ انجام میدهد.
محدودیتها و تحریمها
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران از ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۵ (ساعت ۲۰ به وقت شرق آمریکا) با سازوکار ماشه بازگشت؛ ایران مشروعیت آن را نمیپذیرد. کشورهای عضو سازمان ملل، از جمله کشورهای خلیج فارس، در معرض این تعهدات قرار دارند.
تاریخ: ۵ مهر ۱۴۰۴ · 2025-09-27 — اجرا: 2025-09-27
- رویه گزارششدهجاری
آمریکا از ۱۳ آوریل ۲۰۲۶ بنادر ایران را محاصره دریایی کرد، آن را برای مدتی برداشت و از ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۶ دوباره برقرار کرد؛ در نوامبر ۲۰۲۶ نیروی ویژهای برای قطع مسیرهای زمینی و خزر به ایران اعلام شد. محمولههای عازم بنادر ایران در معرض توقیف یا حملهاند.
تاریخ: ۲۳ تیر ۱۴۰۵ · 2026-07-14 — اجرا: 2026-07-14
بازیگران لجستیک و نهادها
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
سازمان زکات، مالیات و گمرک (ZATCA) و سامانه فسح برای ترخیص؛ سازمان استاندارد، اندازهشناسی و کیفیت (SASO) و سامانه سابر برای انطباق.
ریسکها
- رویه گزارششدهجاری
از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴) با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران جنگ آغاز شد و ایران به پایگاهها و تأسیسات در هر شش کشور شورای همکاری خلیج فارس حمله کرد؛ تنگه هرمز از اوایل مارس عملاً به روی بیشتر کشتیرانی تجاری بسته شد.
تاریخ: ۹ اسفند ۱۴۰۴ · 2026-02-28
- رویه گزارششدهجاری
به گزارش ۸ نوامبر ۲۰۲۶، تردد در تنگه هرمز حدود ۲۰ درصد سطح پیش از جنگ است (به نقل از Lloyd's List Intelligence) و حوادث مین و حمله به کشتیها تقریباً روزانه گزارش میشود.
تاریخ: ۱۷ آبان ۱۴۰۵ · 2026-11-08
- رویه گزارششدهجاری
حوثیها در ۸ نوامبر ۲۰۲۶ مدعی حمله به آرامکو شدند.
تاریخ: ۱۷ آبان ۱۴۰۵ · 2026-11-08
ورود به بازار
- تحلیلجاری
با تجارت مستقیم ناچیز و روابط تیره در ۲۰۲۶، هر برنامه ورود به بازار عربستان باید با ثبت سابر، شریک محلی دارای مجوز و مشاوره حقوقی تحریم آغاز شود؛ این یک تحلیل است.
- تحلیلجاری
در سوی ایران، صادرات تابع رفع تعهد ارزی و ثبت در سامانه جامع تجارت است؛ به صفحه رفع تعهد ارزی و دانشنامه ترخیص همین سایت مراجعه کنید.
چکلیست بازرگان
- کالا و محموله را در سابر ثبت کنید.
- نرخ تعرفه کد کالا را در پورتال ZATCA بررسی کنید.
- اسناد را ۴۸ ساعت پیش از ورود در فسح ثبت کنید.
- مشاوره حقوقی تحریم بگیرید.
- وضعیت روابط و امنیت مسیر را پیش از قرارداد بررسی کنید.
پرسشهای متداول
- روابط ایران و عربستان از کی احیا شد؟
- با توافق پکن در ۱۰ مارس ۲۰۲۳؛ سفارتخانهها در ژوئن و اوت ۲۰۲۳ بازگشایی شدند.
- سابر چیست؟
- سامانه الکترونیکی سازمان استاندارد عربستان برای صدور گواهی انطباق محصول و محموله.
- مالیات بر ارزش افزوده عربستان چقدر است؟
- ۱۵ درصد از ژوئیه ۲۰۲۰.
منابع
- NPR(2023-03-10)رسانهٔ خبری
- Reuters(2023-03-10)رسانهٔ خبری
- Wikipedia(accessed 2026-11-11)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- The National(2025-12-10)رسانهٔ خبری
- BusinessWorld (Reuters)(2026-03-16)رسانهٔ خبری
- US Congressional Research Service, R48971 (via EveryCRSReport)(2026 (covers events to 17 May 2026))رسمی
- Tehran Times (citing IRICA)(2025-04-15)رسانهٔ وابسته به حکومت ایران
- Tehran Times (citing IRICA via IRIB)(2025-04-11)رسانهٔ وابسته به حکومت ایران
- Trends MENA(undated (2025–2026))رسانهٔ خبری
- Trading Economics (citing UN Comtrade)(accessed 2026-11-11 (data year 2023))مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- US International Trade Administration(2026-05-11)رسمی
- US International Trade Administration(2026-05-11)رسمی
- KPMG Saudi Arabia(June 2020)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Khaleej Times(2026)رسانهٔ خبری
- SGS(2022-09)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Intertek(undated)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Nemko(undated)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- US Treasury, OFAC(programme page (continuously updated))رسمی
- US Department of State statement (via Iran Watch)(2025-09-27)رسمی
- USNI News(2026-07-13)رسانهٔ خبری
- NPR(2026-07-14)رسانهٔ خبری
- Al Jazeera(2026-11-08)رسانهٔ خبری
- Wikipedia(accessed 2026-11-11)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Al Jazeera(2026-03-02)رسانهٔ خبری
- The National(2026-11-08)رسانهٔ خبری
- Gulf News(2026-11-11)رسانهٔ خبری
- Tehran Times (citing Trade Promotion Organization of Iran)(2025-08-30)رسانهٔ وابسته به حکومت ایران