راهنمای کامل تجارت ایران و ازبکستان | ۲۰۲۶
ازبکستان عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا نیست و موافقتنامه EAEU شامل آن نمیشود. طبق راهبرد مالی ۲۰۲۷–۲۰۲۹ ازبکستان، تجارت دوجانبه در ۲۰۲۵ حدود ۵۷۸ میلیون دلار بود و در نیمه اول ۲۰۲۶ با ۳۷.۵٪ رشد به ۳۰۵ میلیون دلار رسید. ایران مسیر ترانزیت مهمی برای ازبکستان است (۳.۹ میلیارد دلار واردات و ۱.۴ میلیارد دلار صادرات ترانزیتی در ۲۰۲۵).
انتشار: آخرین بررسی: وضعیت اطلاعات:جاری
سطح اطمینان: متوسط
اطلاعات هر کشور تاریخدار و دارای منبع است و ممکن است تغییر کرده باشد. تحریمها و محدودیتهای بانکی فقط بهصورت واقعیت بیان شدهاند؛ برای هر معامله مشاوره حقوقی بگیرید. پیشنهادهای ورود به بازار «تحلیل» است، نه تضمین.
وضعیت روابط و توافقهای نافذ
- رویه گزارششدهدر انتظار اجرا
در اردیبهشت ۱۴۰۴ (۱۲ مه ۲۰۲۵) ایران و ازبکستان نقشه راه همکاری ۲۰۲۵–۲۰۲۷ و پروتکل فهرست کالاهای موافقتنامه تجارت ترجیحی را امضا کردند؛ لازمالاجرا شدن این موافقتنامه در منابع رسمی تأیید نشد.
تاریخ: ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۴ · 2025-05-12 — مرجع: Governments of Iran and Uzbekistan
- رویه گزارششدهدر انتظار اجرا
هفدهمین کمیسیون مشترک بیندولتی و همایش تجاری دو کشور برای ۵–۶ آذر ۱۴۰۵ (۲۶–۲۷ نوامبر ۲۰۲۶) در تاشکند برنامهریزی شده است.
تاریخ: ۵ آذر ۱۴۰۵ · 2026-11-26
- آمار یا اطلاعیه رسمیدر انتظار اجرا
ازبکستان عضو WTO نیست؛ دبیرخانه WTO در آبان ۱۴۰۴ پیشرفت مذاکرات الحاق را «پیوسته» توصیف کرد. نتیجه نهایی الحاق تأیید نشد.
تاریخ: ۱۴ آبان ۱۴۰۴ · 2025-11-05 — مرجع: World Trade Organization
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
ایران از بنیانگذاران سازمان همکاری اقتصادی (اکو) است و ازبکستان نیز عضو اکو است.
مرجع: ECO Secretariat
آمار کلیدی تجارت
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
طبق راهبرد مالی ۲۰۲۷–۲۰۲۹ ازبکستان، تجارت دوجانبه در ۲۰۲۵ حدود ۵۷۸ میلیون دلار بود: صادرات ازبکستان به ایران ۱۵۶.۵ میلیون و واردات از ایران ۴۲۱.۵ میلیون دلار. در ژانویه تا ژوئن ۲۰۲۶ تجارت با ۳۷.۵٪ رشد به ۳۰۵ میلیون دلار رسید.
تاریخ: 2026-09-01 — مرجع: Ministry of Economy and Finance; Ministry of Investment, Industry and Trade of Uzbekistan
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
طبق گمرک ایران، صادرات غیرنفتی ایران به ازبکستان در ده ماه نخست ۱۴۰۴ (تا ۳۰ دی) ۵۵.۵٪ رشد ارزشی داشت.
تاریخ: دی ۱۴۰۴ · 2026-01-20 — مرجع: IRICA
| شاخص | مقدار | دوره |
|---|---|---|
| تجارت کل | 578 | 2025 |
| صادرات ازبکستان به ایران | 156.5 | 2025 |
| واردات ازبکستان از ایران | 421.5 | 2025 |
| تجارت کل | 305 | ژانویه–ژوئن 2026 |
میلیون دلار آمریکا؛ داده طرف ازبک (کالا و خدمات).
کالاهای اصلی مبادله
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
طبق گزارش گمرک ایران، اقلام اصلی صادرات ایران به ازبکستان لبنیات، پتروشیمی، انواع لوله، ظروف شیشهای و ماشینآلات کشاورزی است.
مرجع: IRICA
فرصتهای مبتنی بر داده
- تحلیلجاری
کسری تجاری ۲۶۵ میلیون دلاری ازبکستان با ایران و رشد ۳۷.۵ درصدی نیمه اول ۲۰۲۶ نشان میدهد تقاضا برای لبنیات، پتروشیمی، لوله و شیشه ایرانی پایدار است؛ همچنین نقش ایران در ترانزیت ۵.۳ میلیارد دلار کالای ازبکستان فرصت خدمات لجستیک ایجاد میکند (تحلیل).
مقررات واردات در کشور مقصد
- متن رسمیجاری
ازبکستان قانون گمرکی ملی دارد و نرخهای تعرفه با مصوبه ریاستجمهوری PP-3818 (۲۰۱۸، بهروزشده در ۲۰۲۵) تعیین و در پایگاه lex.uz منتشر میشود.
سند: Presidential Resolution PP-3818 — تاریخ: 2025-12-10 — مرجع: Government of Uzbekistan
- رویه گزارششدهجاری
نرخ صفر عوارض واردات برای کالاهای اساسی مصرفی تا پایان ۲۰۲۷ تمدید شده است.
تاریخ: 2026-01-02 — مرجع: Government of Uzbekistan
تعرفه و مالیات
- رویه گزارششدهجاری
نرخ عوارض گمرکی ازبکستان بسته به کالا بین ۵٪ تا ۷۰٪ است و نرخ استاندارد مالیات بر ارزش افزوده ۱۲٪ (از ۲۰۲۳) است؛ پایه مالیات بر ارزش افزوده واردات، ارزش گمرکی بهعلاوه عوارض و مالیات غیرمستقیم است.
تاریخ: 2026-08-27 — مرجع: Tax Committee of Uzbekistan
استاندارد و مجوزها
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
آژانس مقررات فنی ازبکستان (ATR، معروف به ازاستاندارد) مرجع انطباق است؛ گواهی انطباق پس از آزمون در آزمایشگاه معتبر تا سه سال اعتبار دارد و استانداردهای کالای وارداتی باید نزد شعب ATR ثبت شوند.
تاریخ: 2025-12-09 — مرجع: Uzbek Agency for Technical Regulation
اسناد ترخیص
- تحلیلجاری
موافقتنامه EAEU شامل ازبکستان نیست؛ گواهی CT-3 برای ازبکستان ترجیح تعرفهای ایجاد نمیکند. اسناد پایه شامل اظهارنامه گمرکی، فاکتور، سند حمل، گواهی مبدأ عمومی و گواهی انطباق ATR در صورت شمول است؛ فهرست کامل را از گمرک ازبکستان تأیید کنید.
پرداخت و تسویه
- تحلیلنیازمند تأیید از مرجع رسمی
داده رسمی درباره سازوکار تسویه بانکی ایران و ازبکستان یافت نشد؛ روش پرداخت را با بانک عامل و مشاور حقوقی تحریم تأیید کنید.
- تحلیلجاری
فقط از مسیرهای قانونی تسویه استفاده کنید؛ عبور فیزیکی محموله یا انجام یک پرداخت بهمعنای قانونی بودن معامله نیست. برای هر معامله با بانک یا طرف خارجی، غربالگری تحریمی و مشاوره حقوقی مستقل لازم است.
مسیرهای حمل
- رویه گزارششدهجاری
مسیر اصلی زمینی ایران–ازبکستان از ترکمنستان میگذرد؛ در شهریور ۱۴۰۵ قطار بلوکی ۵۵ کانتینری چین از مسیر قزاقستان–ازبکستان–ترکمنستان با زمان پیشبینی ۱۴–۱۶ روز از مرز سرخس وارد ایران شد. جزئیات در بخش کریدورها.
تاریخ: ۱۹ شهریور ۱۴۰۵ · 2026-09-10 — مرجع: UzTemirYulKonteyner
محدودیتها
- رویه گزارششدهجاری
دولت ایران از ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ (۳ مارس ۲۰۲۶) صادرات همه کالاهای غذایی و کشاورزی را ممنوع کرد و از اردیبهشت ۱۴۰۵ با فهرستهای استثنای سازمان توسعه تجارت بهتدریج اقلامی را آزاد کرده است (فهرست هفدهم تا ۹ شهریور ۱۴۰۵). پیش از قرارداد صادرات مواد غذایی، وضعیت ردیف تعرفه را در آخرین فهرست بررسی کنید.
تاریخ: ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ · 2026-03-03 — مرجع: Government of Iran; Trade Promotion Organization
- رویه گزارششدهجاری
سازمان ملل تحریمهای قطعنامههای پیشین شورای امنیت علیه ایران را از ۶ مهر ۱۴۰۴ (۲۷–۲۸ سپتامبر ۲۰۲۵) بر اساس سازوکار «اسنپبک» بازگرداند؛ روسیه و چین مشروعیت این بازگشت را به رسمیت نمیشناسند. تحریمهای یکجانبه آمریکا و اتحادیه اروپا نیز پابرجاست. معاملهگران پیش از هر قرارداد باید مشاوره حقوقی تحریم دریافت کنند.
تاریخ: ۶ مهر ۱۴۰۴ · 2025-09-28 — مرجع: UN Security Council
بازیگران لجستیک
- رویه گزارششدهجاری
راهآهن ازبکستان (UTY) و زیرمجموعه کانتینری آن UzTemirYulKonteyner با بیش از ۲۰ مرکز لجستیک، در کنار راهآهن ترکمنستان و ایران، اپراتورهای اصلی مسیرند.
ریسکها (تاریخدار)
- رویه گزارششدهجاری
از ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶) جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران آغاز شد؛ آتشبس مشروط از ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ (۸ آوریل) و محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا از ۲۴ فروردین (۱۳ آوریل) گزارش شد. تا ۱۱ آبان ۱۴۰۵ (۲ نوامبر ۲۰۲۶) ایران رفع محاصره را شرط بازگشایی تنگه هرمز اعلام کرده و توافق نهایی گزارش نشده است.
تاریخ: ۱۱ آبان ۱۴۰۵ · 2026-11-02
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
راهبرد مالی ۲۰۲۷–۲۰۲۹ ازبکستان (مرداد ۱۴۰۵) هزینه اختلال ترانزیت از ایران را ۱ تا ۱.۵ میلیارد دلار (۰.۷ تا ۱٪ تولید ناخالص داخلی) برآورد کرده است.
تاریخ: ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ · 2026-08-17 — مرجع: Ministry of Economy and Finance of Uzbekistan
- رویه گزارششدهجاری
رئیسجمهور آمریکا در ۱۷ بهمن ۱۴۰۴ (۶ فوریه ۲۰۲۶) فرمانی امضا کرد که امکان وضع عوارض اضافی (بهعنوان مثال ۲۵٪) بر کالاهای کشورهایی که با ایران تجارت میکنند را فراهم میکند؛ این فرمان خودبهخود نرخی اعمال نمیکند و وضعیت اجرای آن تا تاریخ این گزارش تأیید نشده است.
تاریخ: ۱۷ بهمن ۱۴۰۴ · 2026-02-06 — اجرا: 2026-02-07 — مرجع: White House (United States)
راهبرد ورود به بازار
- تحلیلجاری
رویکرد پیشنهادی: پیش از حمل، گواهی انطباق ATR را بگیرید، نرخ تعرفه ردیف را در lex.uz بررسی کنید و در صورت اجرای موافقتنامه ترجیحی دوجانبه، فهرست کالاهای آن را از مرجع رسمی دریافت کنید (تحلیل).
چکلیست بازرگان
- بررسی نرخ تعرفه در lex.uz
- گواهی انطباق آژانس مقررات فنی ازبکستان
- محاسبه مالیات بر ارزش افزوده ۱۲٪
- اسناد ترانزیت ترکمنستان
- بررسی وضعیت موافقتنامه ترجیحی دوجانبه
- غربالگری تحریمی
پرسشهای متداول
- آیا ازبکستان مشمول موافقتنامه ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا است؟
- خیر، ازبکستان عضو EAEU نیست.
- حجم تجارت ایران و ازبکستان چقدر است؟
- حدود ۵۷۸ میلیون دلار در ۲۰۲۵ و ۳۰۵ میلیون دلار در نیمه اول ۲۰۲۶ طبق داده ازبکستان.
- مرجع صدور گواهی انطباق در ازبکستان کیست؟
- آژانس مقررات فنی ازبکستان (ATR) و نهادهای معتبر؛ اعتبار گواهی تا سه سال است.
- آیا موافقتنامه تجارت ترجیحی ایران و ازبکستان اجرا شده است؟
- پروتکل فهرست کالاها در مه ۲۰۲۵ امضا شد، اما لازمالاجرا شدن آن تأیید نشده است.
منابع
- Kun.uz(2025-05-12)رسانهٔ خبری
- Trend (citing Uzbekistan Fiscal Strategy 2027-2029 and Ministry of Investment, Industry and Trade)(2026-09-01)رسانهٔ خبری
- World Trade Organization(2025-11-05)رسمی
- Economic Cooperation Organizationرسمی
- Trend (citing IRICA)(2026)رسانهٔ خبری
- Kun.uz (citing Ministry of Economy and Finance)(2026-08-17)رسانهٔ خبری
- U.S. International Trade Administration(2025-12-10)رسمی
- Kun.uz(2026-01-02)رسانهٔ خبری
- PwC Worldwide Tax Summaries(2026-08-27 (last reviewed))مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- U.S. International Trade Administration(2025-12-09)رسمی
- Eurasian Economic Commission(2025-05-15)رسمی
- Al Jazeera(2025-09-28)رسانهٔ خبری
- Interfax(2026-09-10)رسانهٔ خبری
- Global Trade Alert(2026-03-03)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Global Trade Alert(2026-08-23)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- The National(2025-10-01)رسانهٔ خبری
- Anadolu Agency(2026-06)رسانهٔ خبری
- Al Jazeera(2026-11-02)رسانهٔ خبری
- Supply Chain Dive(2026-02)رسانهٔ خبری