راهنمای کامل تجارت ایران و ترکمنستان | ۲۰۲۶
صادرات غیرنفتی ایران به ترکمنستان در هفت ماه ۱۴۰۴ با ۳۱٪ رشد به ۳۷۹ میلیون دلار رسید و دو طرف هدف ۳ میلیارد دلار تا ۲۰۲۸ دارند. قراردادهای واردات باید پیش از تحویل در SCRME ثبت شوند، گواهی Türkmenstandartlary لازم است و منات قابل تبدیل نیست. مسیرهای ریلی اینچهبرون و سرخس کلیدیاند.
انتشار: آخرین بررسی: وضعیت اطلاعات:جاری
سطح اطمینان: متوسط
اطلاعات هر کشور تاریخدار و دارای منبع است و ممکن است تغییر کرده باشد. تحریمها و محدودیتهای بانکی فقط بهصورت واقعیت بیان شدهاند؛ برای هر معامله مشاوره حقوقی بگیرید. پیشنهادهای ورود به بازار «تحلیل» است، نه تضمین.
وضعیت روابط تجاری و توافقها
- رویه گزارششدهجاری
اردیبهشت ۱۴۰۴ (مه ۲۰۲۵): در هجدهمین کمیسیون مشترک، نقشهٔ راه تجاری با هدف ۳ میلیارد دلار تجارت تا ۲۰۲۸ و هدف ترانزیت ۲۰ میلیون تن در سال تصویب شد.
تاریخ: 2025-05-20
- رویه گزارششدهجاری
همکاری انرژی شامل قرارداد گاز (سپتامبر ۲۰۲۴)، توافق ترانزیت گاز به ترکیه و تمدید صادرات برق ترکمنستان به ایران است.
- رویه گزارششدهپیشنهادی
مناطق تجاری مشترک در سرخس و لطفآباد و تقویت بازارچههای مرزی پیشنهاد شده و عملیاتی بودن آنها تأیید نشده است.
- تحلیلنیازمند تأیید از مرجع رسمی
در منابع بررسیشده موافقتنامهٔ تجارت ترجیحی یا آزاد میان ایران و ترکمنستان یافت نشد (ترکمنستان عضو اتحادیهٔ اقتصادی اوراسیا نیست).
آمار کلان تجارت (آخرین ارقام)
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
گمرک ایران: هفت ماه نخست ۱۴۰۴ صادرات غیرنفتی به ترکمنستان ۹۴۵ هزار تن به ارزش ۳۷۹ میلیون دلار (۳۱٪ رشد ارزشی) و کل تجارت غیرنفتی ۳۸۵ میلیون دلار بود.
مرجع: IRICA
- رویه گزارششدهجاری
وزیر راه ایران تجارت ۲۰۲۴ را حدود ۶۰۰ میلیون دلار اعلام کرد. آمار رسمی ترکمنستان در منابع بررسیشده یافت نشد.
کالاهای اصلی صادرات و واردات
- رویه گزارششدهجاری
صادرات ایران: محصولات کشاورزی و غذایی، محصولات صنعتی، ترانسفورماتور، تصفیهکنندهٔ آب، پتروشیمی، آهن خام و مصالح ساختمانی. صادرات ترکمنستان: کک نفتی، محصولات پنبهای و برق.
فرصتها (مستند به داده)
- تحلیلجاری
قراردادهای اولیه در پتروشیمی، فرآوردههای نفتی، مصالح ساختمانی، غذا، نساجی و لجستیک گزارش شده و رشد ۳۱٪ صادرات ایران در هفت ماه ۱۴۰۴ تقاضای رو به افزایش را نشان میدهد. فرض: محدودیت ارزی ترکمنستان مهار کنندهٔ رشد است.
مقررات واردات کشور مقصد
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
قراردادهای واردات (وقتی محموله بر پایهٔ قرارداد و نه فاکتور پرداختشده است) باید پیش از تحویل کالا در بورس دولتی کالا و مواد خام ترکمنستان (SCRME) با توجیه قیمت ثبت شوند.
مرجع: SCRME
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
ممنوعیتهای ناگهانی واردات یا تغییر قواعد مجوز غیرمعمول نیست؛ برای مواد شیمیایی، دارو و کالاهای کشاورزی مجوز واردات لازم است.
تعرفه و مالیات
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
حقوق گمرکی بیشتر واردات حدود ۵ تا ۱۰٪؛ ماشینآلات، تجهیزات صنعتی و انرژی معمولاً ۰ تا ۵٪ و کالای مصرفی رقیب تولید داخلی بالاتر. هزینهٔ خدمات گمرکی ۰٫۲٪ ارزش قرارداد.
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
مالیات غیرمستقیم (اکسایز) بر الکل، دخانیات و فرآوردههای نفتی؛ فهرست در سایت گمرک ترکمنستان. نرخ مالیات بر ارزش افزوده در منابع بررسیشده تأیید نشد.
استاندارد و مجوزها
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
واردکننده باید گواهی انطباق از سازمان استاندارد ترکمنستان (Türkmenstandartlary) بگیرد؛ برخی اقلام مجوز اضافی دارند (مثلاً مجوز امواج رادیویی برای تجهیزات الکترونیکی).
مرجع: Türkmenstandartlary
اسناد ترخیص در کشور مقصد
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
قرارداد ثبتشده در SCRME، بارنامه یا CMR، گواهی مبدأ و کیفیت (پیش از خروج کالا) و اظهارنامهٔ گمرکی (معمولاً توسط خریدار).
پرداخت و تسویه
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
منات ترکمنستان قابل تبدیل آزاد نیست و همهٔ تراکنشها از بانکهای دولتی میگذرد؛ بازگرداندن وجه دشوار است.
- تحلیلجاری
ارز قرارداد و بانکها را پیش از امضا مشخص و از نظر تحریم بررسی کنید و تعهد بازگشت ارز صادراتی ایران را در نظر بگیرید.
مسیرهای حمل
- رویه گزارششدهپیشنهادی
ریل: اینچهبرون–آکیایلا (راهآهن قزاقستان–ترکمنستان–ایران) و سرخس با تغییر عرض خط؛ هدف افزایش ظرفیت تعویض بوژی سرخس از ۴۰۰ به ۶۰۰ واگن در روز و طرح خط دوعرضی (پیشنهادی).
- رویه گزارششدهجاری
۱۸ تیر ۱۴۰۵ (۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۶) پل ریلی آقتکهخان روی خط اینچهبرون هدف حمله قرار گرفت و ایران گفت تردد ظرف ۲۴ ساعت برقرار شد.
تاریخ: ۱۸ تیر ۱۴۰۵ · 2026-07-09
گذرگاههای مرزی
- رویه گزارششدهجاری
اینچهبرون (جاده و ریل)، لطفآباد–آرتیک، باجگیران–گاودان و سرخس–سرخس (جاده و ریل). در مارس ۲۰۲۶ چند گذرگاه برای خروج اتباع خارجی باز شد. جزئیات در صفحات گذرگاههای سایت.
محدودیتها و ممنوعیتها
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
سمت ترکمنستان: ثبت اجباری قرارداد، مجوز واردات برای گروههای خاص و احتمال ممنوعیت ناگهانی.
- رویه گزارششدهجاری
تحریمهای سازمان ملل علیه ایران از پایان سپتامبر ۲۰۲۵ (مهر ۱۴۰۴) با سازوکار ماشه بازگشت و آمریکا مقررات تحریمی ایران (ITSR) را اجرا میکند. این تحریمها بسته به طرف معامله، کالا، بانک و مسیر، هر معامله را تحت تأثیر قرار میدهند؛ پیش از قرارداد مشاورهٔ حقوقی بگیرید.
تاریخ: 2025-09
نهادهای کلیدی حمل، گمرک و لجستیک
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
ترکمنستان: بورس دولتی کالا و مواد خام (SCRME)، سازمان استاندارد (Türkmenstandartlary)، گمرک دولتی ترکمنستان، بانکهای دولتی. ایران: وزارت راه و شهرسازی و گمرک ایران.
- US International Trade Administration – Turkmenistan Country Commercial Guide(2026-01-20)رسمی
- US International Trade Administration – Turkmenistan Country Commercial Guide(2026-01-20)رسمی
- State Customs Service of Turkmenistanرسمی
- Caspian Post(2025-05-20)رسانهٔ خبری
- Trend (citing IRICA)(2025-11-26)رسانهٔ خبری
ریسکها
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
ارزی: منات غیرقابل تبدیل و دشواری انتقال وجه.
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
مقرراتی: فرایند ثبت قرارداد طولانی و چنددستگاهی و تغییرات ناگهانی.
- رویه گزارششدهجاری
امنیتی و لجستیکی: حمله به زیرساخت ریلی در جنگ ۲۰۲۶.
پیشنهادهای ورود به بازار
- تحلیلجاری
قرارداد را پیش از حمل با خریدار در SCRME ثبت کنید و گواهی Türkmenstandartlary را پیشبینی کنید؛ زمان ثبت را در برنامهٔ تحویل لحاظ کنید.
- تحلیلجاری
برای مصالح ساختمانی و پتروشیمی که تقاضای مستند دارند، از مسیر ریلی اینچهبرون یا سرخس با برنامهٔ جایگزین جادهای استفاده کنید. فرض: ظرفیت تعویض بوژی محدودیت اصلی است.
چکلیست بازرگان
- قرارداد را پیش از تحویل در SCRME ثبت کنید.
- گواهی انطباق Türkmenstandartlary را پیشبینی کنید.
- گواهی مبدأ و کیفیت را پیش از خروج کالا بگیرید.
- ارز و بانک پرداخت را پیش از امضا تعیین و بررسی تحریمی کنید.
- نیاز به مجوز واردات (شیمیایی، دارو، کشاورزی) را بررسی کنید.
پرسشهای متداول
- ثبت قرارداد در SCRME چیست؟
- در ترکمنستان قراردادهای واردات مبتنی بر قرارداد باید پیش از تحویل کالا در بورس دولتی کالا و مواد خام با توجیه قیمت ثبت شوند.
- حقوق گمرکی ترکمنستان چقدر است؟
- بیشتر واردات حدود ۵ تا ۱۰٪، ماشینآلات و تجهیزات صنعتی ۰ تا ۵٪ و هزینهٔ خدمات گمرکی ۰٫۲٪.
- آیا مسیر ریلی ایران–ترکمنستان فعال است؟
- بله، از اینچهبرون و سرخس؛ پس از حمله به پلی روی خط اینچهبرون در ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ایران گفت تردد ظرف ۲۴ ساعت برقرار شد.
منابع
- Trend (citing IRICA)(2025-11-26)رسانهٔ خبری
- Caspian Post(2025-05-20)رسانهٔ خبری
- Tehran Chamber of Commerce (TCCIM)(2025)رسمی
- US International Trade Administration – Turkmenistan Country Commercial Guide(2026-01-20)رسمی
- US International Trade Administration – Turkmenistan Country Commercial Guide(2026-01-20)رسمی
- US International Trade Administration – Turkmenistan Country Commercial Guide(2026-01-20)رسمی
- The Times of Central Asia(2026-07-17)رسانهٔ خبری
- The Times of Central Asia(2026-03-04)رسانهٔ خبری
- US Treasury – OFACرسمی
- The Times of Central Asia (citing Iran's Ministry of Roads)(2025-08-14)رسانهٔ خبری
- State Customs Service of Turkmenistanرسمی
- Pinsent Masons (Out-Law)(2025-10)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه