راهنمای کامل تجارت ایران و قزاقستان | ۲۰۲۶
قزاقستان عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا و طرف موافقتنامه تجارت آزاد با ایران (از ۱۵ مه ۲۰۲۵) است. به گفته مقامات قزاق، تجارت دوجانبه در ۲۰۲۵ به ۴۳۰.۲ میلیون دلار رسید که عمدتاً صادرات غله قزاقستان به ایران بود. مسیر ریلی قزاقستان–ترکمنستان–ایران و بندر آکتائو در خزر شریانهای اصلیاند.
انتشار: آخرین بررسی: وضعیت اطلاعات:جاری
سطح اطمینان: متوسط
اطلاعات هر کشور تاریخدار و دارای منبع است و ممکن است تغییر کرده باشد. تحریمها و محدودیتهای بانکی فقط بهصورت واقعیت بیان شدهاند؛ برای هر معامله مشاوره حقوقی بگیرید. پیشنهادهای ورود به بازار «تحلیل» است، نه تضمین.
وضعیت روابط و توافقهای نافذ
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
موافقتنامه تجارت آزاد کامل اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) و ایران از ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۴ (۱۵ مه ۲۰۲۵) لازمالاجرا شده و قزاقستان بهعنوان عضو EAEU طرف آن است؛ این موافقتنامه جایگزین موافقتنامه موقت سال ۲۰۱۹ شد و به گفته کمیسیون اقتصادی اوراسیا حدود ۹۰٪ فهرست کالایی را پوشش میدهد و میانگین تعرفه واردات ایران از کالاهای EAEU را از ۲۰٪ به ۴.۵٪ کاهش میدهد.
سند: Free Trade Agreement between the EAEU and its Member States and the Islamic Republic of Iran (signed 25 Dec 2023) — تاریخ: ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۴ · 2025-05-15 — اجرا: 2025-05-15 — مرجع: Eurasian Economic Commission
- رویه گزارششدهجاری
به گفته وزیر تجارت کمیسیون اقتصادی اوراسیا، کار اجرایی موافقتنامه از اسفند ۱۴۰۴ (مارس ۲۰۲۶) بهدلیل جنگ منطقهای متوقف شد و ایران در خرداد ۱۴۰۵ خواستار ازسرگیری کامل آن شد.
تاریخ: خرداد ۱۴۰۵ · 2026-06-03 — مرجع: Eurasian Economic Commission
- رویه گزارششدهجاری
نشست کمیته مشترک اجرای موافقتنامه در ۲۳ مهر ۱۴۰۵ (۱۵ اکتبر ۲۰۲۶) در تهران برگزار شد؛ طرفین بر تهیه برنامه رفع محدودیت دسترسی کالاهای مصرفی نهایی، تبادل آمار تجارت ترجیحی و تسریع سامانه الکترونیکی تأیید مبدأ توافق کردند. به گزارش اینترفاکس، تجارت ایران و EAEU در ژانویه تا ژوئیه ۲۰۲۶ حدود ۵٪ رشد سالانه داشته است.
تاریخ: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ · 2026-10-15 — مرجع: Eurasian Economic Commission; Iran Ministry of Industry, Mine and Trade
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
ایران از بنیانگذاران سازمان همکاری اقتصادی (اکو) است و قزاقستان نیز عضو اکو است.
مرجع: ECO Secretariat
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
ایران از ۱۳ تیر ۱۴۰۲ (۴ ژوئیه ۲۰۲۳) عضو کامل سازمان همکاری شانگهای و از ۱۱ دی ۱۴۰۲ (۱ ژانویه ۲۰۲۴) عضو بریکس است.
تاریخ: ۱۳ تیر ۱۴۰۲ · 2023-07-04 — مرجع: SCO; BRICS
آمار کلیدی تجارت
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
تجارت قزاقستان و ایران در ۲۰۲۵ با ۲۶.۴٪ رشد به ۴۳۰.۲ میلیون دلار رسید؛ صادرات قزاقستان ۲۳۹.۳ میلیون و واردات از ایران ۱۹۱ میلیون دلار بود.
تاریخ: 2026 — مرجع: Ministry of Trade and Integration of Kazakhstan; Bureau of National Statistics
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
در فصل اول ۲۰۲۶ تجارت دوجانبه به ۹۰.۸ میلیون دلار کاهش یافت (در برابر ۱۲۹.۵ میلیون دلار در فصل اول ۲۰۲۵).
تاریخ: 2026-05-28 — مرجع: Bureau of National Statistics of Kazakhstan
| سال | صادرات قزاقستان به ایران | واردات قزاقستان از ایران |
|---|---|---|
| 2023 | 83.1 | 219.7 |
| 2024 | 123.3 | 217.0 |
| 2025 | 239.3 | 191.0 |
میلیون دلار آمریکا؛ داده طرف قزاق.
کالاهای اصلی مبادله
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
به گزارش وزارت کشاورزی قزاقستان، تجارت کشاورزی با ایران در ۲۰۲۵ به ۳۴۲ میلیون دلار (۷۹٪ کل) رسید و صادرات غله قزاقستان به ایران با ۱.۱ میلیون تن به ۲۲۵.۳ میلیون دلار رسید.
تاریخ: 2026-06-02 — مرجع: Ministry of Agriculture of Kazakhstan
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
در فصل اول ۲۰۲۶ اقلام اصلی واردات قزاقستان از ایران نوشیدنی (۲.۸ میلیون دلار)، رنگ و لاک (۱.۷ میلیون)، شویندهها، سیمان (۰.۶۲ میلیون) و فرآوردههای نفتی (۰.۶۱ میلیون دلار) بود.
تاریخ: 2026-05-28 — مرجع: Bureau of National Statistics of Kazakhstan
فرصتهای مبتنی بر داده
- تحلیلجاری
واردات قزاقستان از ایران از ۲۱۹.۷ میلیون دلار (۲۰۲۳) به ۱۹۱ میلیون دلار (۲۰۲۵) کاهش یافته؛ رنگ، شوینده، سیمان و فرآوردههای نفتی اقلامی هستند که هنوز در سبد واردات حضور دارند و با تعرفه ترجیحی میتوانند رقابتیتر شوند. برای واردکنندگان ایرانی، غله و روغن نباتی قزاقستان سهم رو به رشدی دارد. این برداشت تحلیلی است.
مقررات واردات در کشور مقصد
- متن رسمیجاری
واردات به کشورهای عضو EAEU تابع «قانون گمرکی اتحادیه اقتصادی اوراسیا» است که از ۱ ژانویه ۲۰۱۸ (۱۱ دی ۱۳۹۶) اجرا میشود؛ اظهار، ارزشگذاری و رویههای گمرکی در همه اعضا یکسان است و قوانین ملی فقط جزئیات اجرایی را تنظیم میکنند.
سند: Treaty on the Customs Code of the EAEU — تاریخ: ۱۱ دی ۱۳۹۶ · 2018-01-01 — اجرا: 2018-01-01 — مرجع: Eurasian Economic Commission
- متن رسمیجاری
کالاهای مشمول مقررات فنی اتحادیه گمرکی/EAEU (TR CU / TR EAEU) پیش از عرضه در بازار نیاز به گواهی یا اظهارنامه انطباق و نشان EAC دارند؛ فهرست مقررات فنی و الزامات غیرتعرفهای در سایت کمیسیون اقتصادی اوراسیا منتشر میشود. استانداردهای GOST بهعنوان استانداردهای مرتبط با این مقررات به کار میروند.
مرجع: Eurasian Economic Commission
تعرفه و مالیات
- متن رسمیجاری
تعرفه گمرکی مشترک EAEU (ETT) و نامگذاری کالایی TN VED در ویرایش جدید از ۱ ژانویه ۲۰۲۲ اجرا میشود؛ برای کالای ایرانی دارای گواهی مبدأ معتبر، نرخهای ترجیحی موافقتنامه ایران–EAEU جایگزین نرخ عمومی میشود. نرخ هر ردیف را باید در جدول رسمی کمیسیون بررسی کرد.
سند: EEC Decision No. 80 of 14 Sep 2021 (TN VED / ETT) — تاریخ: ۱۱ دی ۱۴۰۰ · 2022-01-01 — اجرا: 2022-01-01 — مرجع: Eurasian Economic Commission
- رویه گزارششدهجاری
بر اساس قانون مالیات جدید قزاقستان، نرخ استاندارد مالیات بر ارزش افزوده از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ از ۱۲٪ به ۱۶٪ افزایش یافته است.
سند: Tax Code of Kazakhstan, Law No. 214-VIII of 18 Jul 2025 — تاریخ: ۱۱ دی ۱۴۰۴ · 2026-01-01 — اجرا: 2026-01-01 — مرجع: Ministry of Finance of Kazakhstan
استاندارد و مجوزها
- متن رسمیجاری
کالاهای مشمول مقررات فنی اتحادیه گمرکی/EAEU (TR CU / TR EAEU) پیش از عرضه در بازار نیاز به گواهی یا اظهارنامه انطباق و نشان EAC دارند؛ فهرست مقررات فنی و الزامات غیرتعرفهای در سایت کمیسیون اقتصادی اوراسیا منتشر میشود. استانداردهای GOST بهعنوان استانداردهای مرتبط با این مقررات به کار میروند.
مرجع: Eurasian Economic Commission
اسناد ترخیص
- متن رسمیجاری
برای برخورداری از ترجیح تعرفهای، کالا باید قواعد مبدأ فصل ۶ موافقتنامه را رعایت کند و با گواهی مبدأ فرم CT-3 همراه باشد؛ متن قواعد مبدأ، حمل مستقیم (ماده ۶.۹) را نیز الزامی میداند. بستهبندی مجدد یا برچسبزنی بهتنهایی مبدأ ایجاد نمیکند.
سند: EAEU–Iran FTA, Chapter 6 (Rules of Origin) — تاریخ: 2025-05-15 — اجرا: 2025-05-15 — مرجع: Eurasian Economic Commission
- رویه گزارششدهجاری
گمرک ایران سامانه الکترونیکی «اوراسیا» را برای مدیریت گواهی مبدأ و اعمال معافیتها و تخفیفهای موافقتنامه EAEU راهاندازی کرده است (گزارش اردیبهشت ۱۴۰۵).
تاریخ: اردیبهشت ۱۴۰۵ · 2026-05-14 — مرجع: Islamic Republic of Iran Customs Administration
پرداخت و تسویه
- تحلیلنیازمند تأیید از مرجع رسمی
داده رسمی منتشرشده درباره سازوکار تسویه بانکی ایران و قزاقستان یافت نشد؛ روش پرداخت را با بانک عامل و مشاوره حقوقی تحریم تأیید کنید.
- تحلیلجاری
فقط از مسیرهای قانونی تسویه استفاده کنید؛ عبور فیزیکی محموله یا انجام یک پرداخت بهمعنای قانونی بودن معامله نیست. برای هر معامله با بانک یا طرف خارجی، غربالگری تحریمی و مشاوره حقوقی مستقل لازم است.
مسیرهای حمل
- رویه گزارششدهجاری
راهآهن قزاقستان–ترکمنستان–ایران (مرز اینچهبرون) بخشی از مسیر شرقی کریدور شمال–جنوب است و نخستین قطار برنامهریزیشده روسیه به ایران در آبان ۱۴۰۴ از این مسیر عبور کرد. جزئیات در بخش کریدورها.
- رویه گزارششدهجاری
محمولههای آزمایشی روغن نباتی قزاقستان در اردیبهشت ۱۴۰۵ (مه ۲۰۲۶) از دریای خزر به ایران ارسال شد.
تاریخ: اردیبهشت ۱۴۰۵ · 2026-05
محدودیتها
- رویه گزارششدهجاری
دولت ایران از ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ (۳ مارس ۲۰۲۶) صادرات همه کالاهای غذایی و کشاورزی را ممنوع کرد و از اردیبهشت ۱۴۰۵ با فهرستهای استثنای سازمان توسعه تجارت بهتدریج اقلامی را آزاد کرده است (فهرست هفدهم تا ۹ شهریور ۱۴۰۵). پیش از قرارداد صادرات مواد غذایی، وضعیت ردیف تعرفه را در آخرین فهرست بررسی کنید.
تاریخ: ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ · 2026-03-03 — مرجع: Government of Iran; Trade Promotion Organization
- رویه گزارششدهجاری
سازمان ملل تحریمهای قطعنامههای پیشین شورای امنیت علیه ایران را از ۶ مهر ۱۴۰۴ (۲۷–۲۸ سپتامبر ۲۰۲۵) بر اساس سازوکار «اسنپبک» بازگرداند؛ روسیه و چین مشروعیت این بازگشت را به رسمیت نمیشناسند. تحریمهای یکجانبه آمریکا و اتحادیه اروپا نیز پابرجاست. معاملهگران پیش از هر قرارداد باید مشاوره حقوقی تحریم دریافت کنند.
تاریخ: ۶ مهر ۱۴۰۴ · 2025-09-28 — مرجع: UN Security Council
بازیگران لجستیک
- رویه گزارششدهجاری
راهآهن ملی قزاقستان (KTZ) اپراتور شبکه ریلی است و بنادر آکتائو و کوریک دروازههای خزری قزاقستاناند؛ در سوی ایران راهآهن ایران و بنادر شمالی فعالاند.
ریسکها (تاریخدار)
- رویه گزارششدهجاری
از ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶) جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران آغاز شد؛ آتشبس مشروط از ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ (۸ آوریل) و محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا از ۲۴ فروردین (۱۳ آوریل) گزارش شد. تا ۱۱ آبان ۱۴۰۵ (۲ نوامبر ۲۰۲۶) ایران رفع محاصره را شرط بازگشایی تنگه هرمز اعلام کرده و توافق نهایی گزارش نشده است.
تاریخ: ۱۱ آبان ۱۴۰۵ · 2026-11-02
- رویه گزارششدهجاری
رئیسجمهور آمریکا در ۱۷ بهمن ۱۴۰۴ (۶ فوریه ۲۰۲۶) فرمانی امضا کرد که امکان وضع عوارض اضافی (بهعنوان مثال ۲۵٪) بر کالاهای کشورهایی که با ایران تجارت میکنند را فراهم میکند؛ این فرمان خودبهخود نرخی اعمال نمیکند و وضعیت اجرای آن تا تاریخ این گزارش تأیید نشده است.
تاریخ: ۱۷ بهمن ۱۴۰۴ · 2026-02-06 — اجرا: 2026-02-07 — مرجع: White House (United States)
- تحلیلجاری
کاهش ۲۹.۹ درصدی تجارت در فصل اول ۲۰۲۶ همزمان با آغاز جنگ، نشاندهنده حساسیت این تجارت به اختلال منطقهای است (برداشت تحلیلی).
راهبرد ورود به بازار
- تحلیلجاری
رویکرد پیشنهادی: برای صادرات ایران به قزاقستان روی اقلام موجود در سبد (رنگ، شوینده، مصالح، فرآورده نفتی) با گواهی CT-3 و انطباق EAC تمرکز کنید؛ برای واردات از قزاقستان، غله و روغن را با قراردادهای دارای شرط فورسماژور جنگ تنظیم کنید. این رویکرد تحلیلی است.
چکلیست بازرگان
- تعیین کد TN VED و نرخ ترجیحی
- گواهی مبدأ CT-3
- انطباق EAC برای کالاهای مشمول
- محاسبه مالیات بر ارزش افزوده ۱۶٪ قزاقستان
- تأیید مسیر ریلی یا خزر و ظرفیت واگن/کشتی
- غربالگری تحریمی
پرسشهای متداول
- حجم تجارت ایران و قزاقستان در ۲۰۲۵ چقدر بود؟
- طبق آمار قزاقستان ۴۳۰.۲ میلیون دلار با ۲۶.۴٪ رشد.
- مهمترین کالای قزاقستان برای ایران چیست؟
- غله؛ ۱.۱ میلیون تن به ارزش ۲۲۵.۳ میلیون دلار در ۲۰۲۵.
- نرخ مالیات بر ارزش افزوده قزاقستان در ۲۰۲۶ چقدر است؟
- ۱۶٪ از ۱ ژانویه ۲۰۲۶.
منابع
- Eurasian Economic Commission(2025-05-15)رسمی
- Eurasian Economic Commission (agreement text)(2023-12-25 (signed))رسمی
- Interfax(2026-06-03)رسانهٔ خبری
- Interfax(2026-10-15)رسانهٔ خبری
- Economic Cooperation Organizationرسمی
- China Daily(2023-07-06)رسانهٔ خبری
- IRNA (republished by GlobalSecurity)(2024-01-08)رسانهٔ وابسته به حکومت ایران
- DKNews (Kazakhstan)(2026)رسانهٔ خبری
- Ranking.kz (citing Kazakh statistics)(2026-05-28)رسانهٔ خبری
- The Times of Central Asia (citing Kazakh Agriculture Ministry)(2026-06-02)رسانهٔ خبری
- Eurasian Economic Commission(2020)رسمی
- Eurasian Economic Commission (non-tariff regulation)رسمی
- Eurasian Economic Commission(2021)رسمی
- Thomson Reuters ONESOURCE regulatory insight(2026-02-11)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Government of Kazakhstan (eGov)رسمی
- Eurasian Economic Commission (Rules of Origin, EAEU-Iran FTA)(2025)رسمی
- Armenian Lawyer (law firm commentary)(2025)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Iran Daily (citing Mehr)(2026-05-14)رسانهٔ وابسته به حکومت ایران
- Al Jazeera(2025-09-28)رسانهٔ خبری
- Tehran Times(2025-11-08)رسانهٔ وابسته به حکومت ایران
- Global Trade Alert(2026-03-03)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Global Trade Alert(2026-08-23)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- The National(2025-10-01)رسانهٔ خبری
- Interfax(2026-09-10)رسانهٔ خبری
- Anadolu Agency(2026-06)رسانهٔ خبری
- Al Jazeera(2026-11-02)رسانهٔ خبری
- Supply Chain Dive(2026-02)رسانهٔ خبری