Global Giti
پرونده‌های تجاری کشورها

راهنمای کامل تجارت ایران و عراق | ۲۰۲۶

عراق دومین بازار صادرات غیرنفتی ایران است (۷٫۹ میلیارد دلار در ده ماه ۱۴۰۴). از ابتدای ۲۰۲۶ تعرفهٔ گمرکی عراق با مصوبهٔ ۹۵۷ افزایش یافته، ممنوعیت‌های کشاورزی فصلی ادامه دارد و کالاهای مشمول باید گواهی CoC داشته باشند. جنگ ۲۰۲۶، توقف ام‌قصر و درخواست آمریکا (نوامبر ۲۰۲۶) برای بستن بیشتر گذرگاه‌ها مهم‌ترین ریسک‌ها هستند.

انتشار: آخرین بررسی: وضعیت اطلاعات:جاری

سطح اطمینان: متوسط

اطلاعات هر کشور تاریخ‌دار و دارای منبع است و ممکن است تغییر کرده باشد. تحریم‌ها و محدودیت‌های بانکی فقط به‌صورت واقعیت بیان شده‌اند؛ برای هر معامله مشاوره حقوقی بگیرید. پیشنهادهای ورود به بازار «تحلیل» است، نه تضمین.

وضعیت روابط تجاری و توافق‌ها

  • آمار یا اطلاعیه رسمیجاری

    بر اساس آمار گمرک ایران، عراق در سال ۱۴۰۴ دومین مقصد صادرات غیرنفتی ایران پس از چین بود.

    تاریخ: 2026-04-04 — مرجع: IRICA

  • تحلیلنیازمند تأیید از مرجع رسمی

    در منابع بررسی‌شده هیچ موافقت‌نامهٔ تجارت ترجیحی یا آزاد لازم‌الاجرا میان ایران و عراق یافت نشد؛ تعرفهٔ عمومی عراق در همهٔ گذرگاه‌ها اعمال می‌شود. وجود هرگونه ترتیب ترجیحی نیازمند تأیید از مرجع رسمی است.

  • رویه گزارش‌شدهجاری

    پس از حملات ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۶) گذرگاه‌های ایران و عراق بارها بسته و باز شدند؛ ۲۸ تیر ۱۴۰۵ همهٔ گذرگاه‌ها برای اربعین آماده اعلام شد و در سپتامبر بازگشایی مرحله‌ای انجام شد، اما گذرگاه الشیب (مقابل چذابه) بسته ماند و عراق ۱۸ آبان ۱۴۰۵ از بازگشایی آن خبر داد.

    تاریخ: 2026-11-09

  • رویه گزارش‌شدهجاری

    ۱۶ تا ۱۸ آبان ۱۴۰۵: وزیر خارجهٔ عراق گفت وزارت خزانه‌داری آمریکا خواسته است همهٔ گذرگاه‌های عراق با ایران جز دو گذرگاه (یکی در اقلیم کردستان) بسته شود؛ او گفت این کار دشوار است و بغداد با واشنگتن در حال گفت‌وگوست.

    تاریخ: ۱۸ آبان ۱۴۰۵ · 2026-11-09 — مرجع: Iraqi Ministry of Foreign Affairs

آمار کلان تجارت (آخرین ارقام)

دورهصادرات غیرنفتی ایران به عراق (میلیون دلار)منبع
سال ۱۴۰۳11900گمرک ایران
۸ ماه ۱۴۰۴6719گمرک ایران
۱۰ ماه ۱۴۰۴7917گمرک ایران

ارقام به میلیون دلار و فقط تجارت غیرنفتی؛ آمار رسمی عراق برای مقایسه یافت نشد.

کالاهای اصلی صادرات و واردات

فرصت‌ها (مستند به داده)

  • تحلیلجاری

    عراق بیشتر کالاهای خود از غذا و دارو تا الکترونیک و گاز را وارد می‌کند؛ با توقف تقریبی بندر ام‌قصر در محاصرهٔ تنگهٔ هرمز (۲۰۲۶)، وزن مسیرهای زمینی بیشتر شده است. فرض: تا زمان بازگشایی کامل هرمز این وضع ادامه دارد.

  • تحلیلجاری

    تعرفهٔ جدید عراق برای مواد اولیهٔ صنعتی حدود ۰٫۵ تا ۲ درصد و برای کالاهای نهایی و لوکس ۱۰ تا ۳۰ درصد است؛ بنابراین نهاده‌های صنعتی نسبت به کالای مصرفی نهایی بار تعرفه‌ای کمتری دارند.

  • رویه گزارش‌شدهنیازمند تأیید از مرجع رسمی

    خدمات فنی و مهندسی: یک مقام ایرانی گفته حدود ۷۰ درصد خدمات در عراق وارداتی است؛ این ادعا مستقل تأیید نشده است.

مقررات واردات کشور مقصد

تعرفه و مالیات

  • رویه گزارش‌شدهجاری

    مصوبهٔ شمارهٔ ۹۵۷ سال ۲۰۲۵ هیئت وزیران عراق (اواخر اکتبر ۲۰۲۵) نرخ‌های قانون تعرفهٔ گمرکی شمارهٔ ۲۲ سال ۲۰۱۰ را از ابتدای ۲۰۲۶ برای ۹۹ فصل و حدود ۱۶٬۴۰۰ ردیف تعرفه، با نرخ ۰٫۵ تا ۳۰ درصد، در همهٔ گذرگاه‌ها اجرا کرد.

    سند: Cabinet Decision 957/2025; Customs Tariff Law 22/2010 — اجرا: 2026-01 — مرجع: Council of Ministers of Iraq

  • رویه گزارش‌شدهجاری

    نمونهٔ نرخ‌ها طبق گزارش: غذای اساسی ۰٫۵ تا ۵ درصد، مواد اولیهٔ صنعتی حدود ۰٫۵ تا ۲ درصد، لوازم برقی و خانگی ۱۰ تا ۱۵ درصد، خودرو ۸ تا ۱۵ درصد، اقلام لوکس ۲۰ تا ۳۰ درصد. نرخ دقیق هر کد HS باید از جدول رسمی گمرک عراق کنترل شود.

  • رویه گزارش‌شدهجاری

    ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ (۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۶) دادگاه عالی فدرال عراق شکایت علیه این مصوبه را به دلیل نداشتن ذی‌نفعی شاکی رد کرد و مصوبه در عمل پابرجا ماند.

    تاریخ: ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ · 2026-02-11 — مرجع: Federal Supreme Court of Iraq

  • رویه گزارش‌شدهنیازمند تأیید از مرجع رسمی

    نحوهٔ اعمال این نرخ‌ها در گذرگاه‌های اقلیم کردستان روشن نیست و بازرگانان دهوک خواستار مذاکرهٔ بغداد و اربیل شده‌اند.

استاندارد و مجوزها

اسناد ترخیص در کشور مقصد

پرداخت و تسویه

  • رویه گزارش‌شدهنیازمند تأیید از مرجع رسمی

    به دلیل تحریم‌های آمریکا، انتقال دلار و یورو به مؤسسات ایرانی محدود است و عراق پول گاز و برق ایران را در حساب‌های محدودشده واریز می‌کند (برآورد ۱۰ تا ۱۱ میلیارد دلار). رئیس بانک مرکزی ایران گفته موانع بانکی با عراق برطرف شده است؛ این ادعا مستقل تأیید نشده است.

  • رویه گزارش‌شدهجاری

    مهر ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶): بانک مرکزی عراق یک بانک خصوصی (بانک توسعهٔ بین‌المللی) را پس از اتهام آمریکا به دسترسی‌دادن ایران به دلار، از معاملات دلاری منع کرد.

    مرجع: Central Bank of Iraq

  • تحلیلجاری

    فقط از کانال‌های بانکی و صرافی دارای مجوز و قانونی در هر دو کشور استفاده کنید، تعهد بازگشت ارز صادراتی ایران را رعایت کنید و پیش از قرارداد ریسک تحریمی هر بانک را با مشاور حقوقی بسنجید.

مسیرهای حمل

گذرگاه‌های مرزی

محدودیت‌ها و ممنوعیت‌ها

نهادهای کلیدی حمل، گمرک و لجستیک

ریسک‌ها

پیشنهادهای ورود به بازار

چک‌لیست بازرگان

  • کد HS را با ممنوعیت‌های جاری وزارت کشاورزی عراق کنترل کنید.
  • بررسی کنید کالا مشمول برنامهٔ VoC است و CoC را پیش از حمل بگیرید.
  • نرخ تعرفهٔ ۲۰۲۶ (مصوبهٔ ۹۵۷) را در قیمت تحویل محاسبه کنید.
  • وضعیت روز گذرگاه انتخابی و یک مسیر جایگزین را بررسی کنید.
  • طرف معامله، بانک‌ها و مسیر را از نظر تحریم بررسی و مشاورهٔ حقوقی بگیرید.
  • تعهد بازگشت ارز صادراتی در ایران را برنامه‌ریزی کنید.

پرسش‌های متداول

آیا برای صادرات به عراق گواهی CoC لازم است؟
برای کالاهای مشمول برنامهٔ VoC عراق، گواهی انطباق از نهاد منتخب COSQC برای ترخیص لازم است و کالای نامنطبق در گمرک رد می‌شود؛ کالای غیرمشمول گواهی بازرسی می‌گیرد.
تعرفهٔ گمرکی عراق در ۲۰۲۶ چقدر است؟
با مصوبهٔ ۹۵۷ از ابتدای ۲۰۲۶ نرخ‌ها بین ۰٫۵ تا ۳۰ درصد برای حدود ۱۶٬۴۰۰ ردیف اجرا می‌شود؛ دادگاه عالی فدرال در فوریهٔ ۲۰۲۶ شکایت علیه آن را رد کرد.
آیا واردات میوه و سبزی ایرانی به عراق آزاد است؟
خیر، وزارت کشاورزی عراق بر اساس تقویم کشاورزی ممنوعیت اعمال می‌کند؛ مثلاً سیب ایرانی از ژانویهٔ ۲۰۲۶ و سیب‌زمینی و پیازچه از فوریهٔ ۲۰۲۶ ممنوع شد.
وضعیت گذرگاه‌های عراق در نوامبر ۲۰۲۶ چیست؟
گذرگاه‌ها پس از بسته‌شدن‌های مکرر ۲۰۲۶ بازگشایی شده‌اند، اما وزیر خارجهٔ عراق گفت آمریکا خواستار بستن همه جز دو گذرگاه است و مذاکرات ادامه دارد.

منابع

  1. Marin Consult (citing IRICA)(2026-02-14)رسانهٔ خبری
  2. Tehran Times (citing IRICA)(2025-12-21)رسانهٔ وابسته به حکومت ایران
  3. Tehran Times (citing IRICA)(2026-04-04)رسانهٔ وابسته به حکومت ایران
  4. Shafaq News(2026-02-07)رسانهٔ خبری
  5. Shafaq News(2026-02-11)رسانهٔ خبری
  6. TÜV Rheinland (press release)(2025-06)مرجع عمومی (ویکی‌پدیا)، آخرین گزینه
  7. Bureau Veritas – VOC Iraq notice to exporters and importers(2024-08)مرجع عمومی (ویکی‌پدیا)، آخرین گزینه
  8. US International Trade Administration – Iraq Country Commercial Guide(2021-11-02)رسمی
  9. Rudaw(2025-12-23)رسانهٔ خبری
  10. Global Trade Alert(2026-01-28)مرجع عمومی (ویکی‌پدیا)، آخرین گزینه
  11. Global Trade Alert(2026-02-05)مرجع عمومی (ویکی‌پدیا)، آخرین گزینه
  12. Global Trade Alert(2026-02-12)مرجع عمومی (ویکی‌پدیا)، آخرین گزینه
  13. The Star (Reuters)(2026-11-09)رسانهٔ خبری
  14. Africanews (AP)(2026-07-29)رسانهٔ خبری
  15. Shafaq News(2026)رسانهٔ خبری
  16. Shafaq News (Arabic)(2026-10)رسانهٔ خبری
  17. Tasnim (Iranian state-affiliated)(2026-07-19)رسانهٔ وابسته به حکومت ایران
  18. Shafaq News(2026-11-09)رسانهٔ خبری
  19. Shafaq News(2026-09)رسانهٔ خبری
  20. US Treasury – OFACرسمی
  21. Pinsent Masons (Out-Law)(2025-10)مرجع عمومی (ویکی‌پدیا)، آخرین گزینه
  22. Shafaq News(2026-09-16)رسانهٔ خبری

سایر صفحات این بخش

تهیه‌شده توسط تیم پژوهش گلوبال گیتیمنابع و روش تهیه