راهنمای کامل تجارت ایران و چین | ۲۰۲۶
چین بزرگترین مقصد صادرات غیرنفتی ایران در سال ۱۴۰۴ بود. طبق گمرک چین، تجارت دوجانبه در ۱۱ ماه ۲۰۲۵ با ۲۴٪ کاهش به ۹.۰۹ میلیارد دلار رسید که نفت را شامل نمیشود. برنامه همکاری ۲۵ ساله از ۱۳۹۹ امضا شده است. محاصره دریایی بنادر ایران از فروردین ۱۴۰۵ تجارت را به سمت ریل چین–آسیای مرکزی–ایران سوق داده است.
انتشار: آخرین بررسی: وضعیت اطلاعات:جاری
سطح اطمینان: متوسط
اطلاعات هر کشور تاریخدار و دارای منبع است و ممکن است تغییر کرده باشد. تحریمها و محدودیتهای بانکی فقط بهصورت واقعیت بیان شدهاند؛ برای هر معامله مشاوره حقوقی بگیرید. پیشنهادهای ورود به بازار «تحلیل» است، نه تضمین.
وضعیت روابط و توافقهای نافذ
- رویه گزارششدهجاری
برنامه همکاری جامع ۲۵ ساله ایران و چین در ۷ فروردین ۱۴۰۰ (۲۷ مارس ۲۰۲۱) در تهران امضا شد و ایران در دی ۱۴۰۰ (ژانویه ۲۰۲۲) ورود آن به مرحله اجرا را اعلام کرد؛ متن کامل رسماً منتشر نشده و تعهد تعرفهای مشخصی در آن اعلام نشده است.
تاریخ: ۷ فروردین ۱۴۰۰ · 2021-03-27 — مرجع: Ministries of Foreign Affairs of Iran and China
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
ایران از ۱۳ تیر ۱۴۰۲ (۴ ژوئیه ۲۰۲۳) عضو کامل سازمان همکاری شانگهای و از ۱۱ دی ۱۴۰۲ (۱ ژانویه ۲۰۲۴) عضو بریکس است.
تاریخ: ۱۳ تیر ۱۴۰۲ · 2023-07-04 — مرجع: SCO; BRICS
- تحلیلنیازمند تأیید از مرجع رسمی
چین و ایران موافقتنامه تجارت آزاد ندارند و ایران عضو WTO نیست؛ ستون تعرفهای که چین برای کالای ایرانی اعمال میکند باید از تعرفه گمرکی رسمی چین تأیید شود.
آمار کلیدی تجارت
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
طبق گمرک چین، تجارت چین و ایران در ژانویه تا نوامبر ۲۰۲۵ با ۲۴٪ کاهش به ۹.۰۹ میلیارد دلار رسید: صادرات چین به ایران ۶.۲۳ میلیارد و واردات از ایران ۲.۸۶ میلیارد دلار. آمار گمرک چین از ژوئیه ۲۰۲۲ هیچ واردات نفت از ایران را نشان نمیدهد.
تاریخ: 2025-12 — مرجع: General Administration of Customs of China
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
طبق گمرک ایران، کل صادرات غیرنفتی ایران در سال ۱۴۰۴ حدود ۵۱.۷ میلیارد دلار بود و چین نخستین مقصد آن بود.
تاریخ: فروردین ۱۴۰۵ · 2026-03 — مرجع: IRICA
| شاخص | مقدار | دوره | منبع |
|---|---|---|---|
| تجارت کل | 9.09 | ژانویه–نوامبر 2025 | گمرک چین |
| صادرات چین به ایران | 6.23 | ژانویه–نوامبر 2025 | گمرک چین |
| واردات چین از ایران | 2.86 | ژانویه–نوامبر 2025 | گمرک چین |
میلیارد دلار آمریکا؛ شامل نفت خام نیست.
کالاهای اصلی مبادله
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
صادرات غیرنفتی ایران به چین عمدتاً کالاهای پایه و نیمهفرآوری است: متانول، گریدهای مختلف پلیاتیلن و سایر محصولات پتروشیمی، کنسانترههای معدنی و محصولات فلزی؛ در آبان ۱۴۰۴ ارزش آن حدود ۱.۰۳ میلیارد دلار بود.
تاریخ: آبان ۱۴۰۴ · 2025-11 — مرجع: IRICA; Trade Promotion Organization
- رویه گزارششدهجاری
محمولههای ریلی چین به ایران شامل قطعات خودروی سواری و کالاهای مصرفی است.
تاریخ: 2026-09-10
فرصتهای مبتنی بر داده
- تحلیلجاری
تمرکز صادرات ایران به چین بر متانول و پلیاتیلن است؛ افزایش قطارهای شیان–تهران از حدود یک قطار در هفته به یک قطار هر سه تا چهار روز پس از ۲۴ فروردین ۱۴۰۵ ظرفیت حمل ریلی برگشتی برای کالاهای کمحجم با ارزش بالا ایجاد میکند (تحلیل).
مقررات واردات در کشور مقصد
- متن رسمیجاری
طبق فرمان شماره ۲۸۰ اداره کل گمرک چین (صادره ۲۲ مهر ۱۴۰۴، اجرا از ۱۱ خرداد ۱۴۰۵ / ۱ ژوئن ۲۰۲۶، جایگزین فرمان ۲۴۸)، تولیدکنندگان، فرآوریکنندگان و انبارهای خارجی صادرکننده غذا به چین باید در سامانه CIFER ثبت شوند؛ ۱۷ گروه پرخطر (مانند گوشت، لبنیات، روغن خوراکی، آجیل و دانهها، میوه خشک و آبزیان) به معرفی مرجع صلاحیتدار کشور مبدأ نیاز دارند.
سند: GACC Decree No. 280 — تاریخ: ۱۱ خرداد ۱۴۰۵ · 2025-10-14 — اجرا: 2026-06-01 — مرجع: General Administration of Customs of China (GACC)
- متن رسمیجاری
ثبت در CIFER رایگان و پنجساله است و شماره ثبت تولیدکننده خارجی باید در اظهارنامه گمرکی واردکننده درج شود.
سند: GACC Decree No. 280 — تاریخ: 2026 — اجرا: 2026-06-01 — مرجع: GACC
تعرفه و مالیات
- رویه گزارششدهجاری
قانون مالیات بر ارزش افزوده چین از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ اجرا میشود و نرخهای ۱۳٪، ۹٪ و ۶٪ را حفظ کرده است؛ نرخ پیشفرض واردات کالا ۱۳٪ است و پایه آن ارزش گمرکی بهعلاوه حقوق گمرکی و مالیات مصرف است.
سند: VAT Law of the PRC — تاریخ: ۱۱ دی ۱۴۰۴ · 2024-12-25 — اجرا: 2026-01-01 — مرجع: State Taxation Administration of China
استاندارد و مجوزها
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
بسیاری از کالاهای صنعتی و الکترونیکی پیش از فروش در چین به گواهی اجباری چین (CCC) نیاز دارند؛ غذای وارداتی باید برچسب به زبان چینی ساده داشته باشد.
مرجع: State Administration for Market Regulation (SAMR); GACC
اسناد ترخیص
- متن رسمیجاری
برای غذا، شماره ثبت CIFER تولیدکننده (کد مجوز ۵۱۹) در اظهارنامه لازم است؛ سایر اسناد پایه شامل فاکتور، فهرست بستهبندی، سند حمل، گواهی مبدأ و در صورت شمول گواهی CCC یا گواهی بهداشتی است.
مرجع: GACC
پرداخت و تسویه
- تحلیلنیازمند تأیید از مرجع رسمی
داده رسمی منتشرشده درباره سازوکار تسویه بانکی ایران و چین یافت نشد؛ روش پرداخت را با بانک عامل و مشاور حقوقی تحریم تأیید کنید.
- تحلیلجاری
فقط از مسیرهای قانونی تسویه استفاده کنید؛ عبور فیزیکی محموله یا انجام یک پرداخت بهمعنای قانونی بودن معامله نیست. برای هر معامله با بانک یا طرف خارجی، غربالگری تحریمی و مشاوره حقوقی مستقل لازم است.
مسیرهای حمل
- رویه گزارششدهجاری
قطارهای کانتینری چین–ایران از قزاقستان و ترکمنستان (و از شهریور ۱۴۰۵ از ازبکستان) به مرز سرخس میرسند؛ زمان سفر حدود ۱۴ تا ۱۶ روز و طول مسیر بیش از ۶۰۰۰ کیلومتر گزارش شده است. جزئیات در بخش کریدورها.
تاریخ: ۱۹ شهریور ۱۴۰۵ · 2026-09-10
- رویه گزارششدهجاری
مسیر دریایی به بنادر جنوبی ایران از فروردین ۱۴۰۵ تحت تأثیر محاصره دریایی آمریکا و وضعیت تنگه هرمز است.
تاریخ: ۲۴ فروردین ۱۴۰۵ · 2026-04-13
محدودیتها
- رویه گزارششدهجاری
سازمان ملل تحریمهای قطعنامههای پیشین شورای امنیت علیه ایران را از ۶ مهر ۱۴۰۴ (۲۷–۲۸ سپتامبر ۲۰۲۵) بر اساس سازوکار «اسنپبک» بازگرداند؛ روسیه و چین مشروعیت این بازگشت را به رسمیت نمیشناسند. تحریمهای یکجانبه آمریکا و اتحادیه اروپا نیز پابرجاست. معاملهگران پیش از هر قرارداد باید مشاوره حقوقی تحریم دریافت کنند.
تاریخ: ۶ مهر ۱۴۰۴ · 2025-09-28 — مرجع: UN Security Council
- رویه گزارششدهجاری
دولت ایران از ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ (۳ مارس ۲۰۲۶) صادرات همه کالاهای غذایی و کشاورزی را ممنوع کرد و از اردیبهشت ۱۴۰۵ با فهرستهای استثنای سازمان توسعه تجارت بهتدریج اقلامی را آزاد کرده است (فهرست هفدهم تا ۹ شهریور ۱۴۰۵). پیش از قرارداد صادرات مواد غذایی، وضعیت ردیف تعرفه را در آخرین فهرست بررسی کنید.
تاریخ: ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ · 2026-03-03 — مرجع: Government of Iran; Trade Promotion Organization
- رویه گزارششدهجاری
اکثر نفت صادراتی ایران به چین در آمار رسمی گمرک چین ثبت نمیشود؛ تجارت نفت ایران مشمول تحریمهای یکجانبه آمریکاست و هرگونه مشارکت در آن نیازمند مشاوره حقوقی است.
بازیگران لجستیک
- رویه گزارششدهجاری
راهآهن چین، راهآهن قزاقستان (KTZ)، راهآهن ازبکستان و UzTemirYulKonteyner، راهآهن ترکمنستان و راهآهن ایران اپراتورهای مسیر ریلیاند؛ مبدأ رایج قطارها شیان است.
ریسکها (تاریخدار)
- رویه گزارششدهجاری
از ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶) جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران آغاز شد؛ آتشبس مشروط از ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ (۸ آوریل) و محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا از ۲۴ فروردین (۱۳ آوریل) گزارش شد. تا ۱۱ آبان ۱۴۰۵ (۲ نوامبر ۲۰۲۶) ایران رفع محاصره را شرط بازگشایی تنگه هرمز اعلام کرده و توافق نهایی گزارش نشده است.
تاریخ: ۱۱ آبان ۱۴۰۵ · 2026-11-02
- رویه گزارششدهجاری
رئیسجمهور آمریکا در ۱۷ بهمن ۱۴۰۴ (۶ فوریه ۲۰۲۶) فرمانی امضا کرد که امکان وضع عوارض اضافی (بهعنوان مثال ۲۵٪) بر کالاهای کشورهایی که با ایران تجارت میکنند را فراهم میکند؛ این فرمان خودبهخود نرخی اعمال نمیکند و وضعیت اجرای آن تا تاریخ این گزارش تأیید نشده است.
تاریخ: ۱۷ بهمن ۱۴۰۴ · 2026-02-06 — اجرا: 2026-02-07 — مرجع: White House (United States)
- تحلیلجاری
کاهش ۲۴ درصدی تجارت ثبتشده در ۱۱ ماه ۲۰۲۵ پیش از جنگ ۲۰۲۶ رخ داده و نشان میدهد فشار تحریمی بر تجارت رسمی اثرگذار است (تحلیل).
راهبرد ورود به بازار
- تحلیلجاری
رویکرد پیشنهادی: برای صادرات غذا ابتدا ثبت CIFER و در صورت لزوم معرفی مرجع ایرانی را انجام دهید؛ برای کالاهای صنعتی شمول CCC را بررسی کنید؛ و ظرفیت ریلی برگشتی را در کنار ریسک دریایی بسنجید. این رویکرد تحلیلی است و جایگزین مشاوره حقوقی نیست.
چکلیست بازرگان
- ثبت تولیدکننده در CIFER (فرمان ۲۸۰) برای غذا
- بررسی شمول گواهی CCC
- برچسب چینی ساده برای غذا
- محاسبه مالیات بر ارزش افزوده ۱۳٪ یا ۹٪
- انتخاب مسیر ریلی یا دریایی با توجه به وضعیت هرمز
- غربالگری تحریمی طرف چینی و بانک
پرسشهای متداول
- آیا ایران و چین موافقتنامه تجارت آزاد دارند؟
- خیر. برنامه همکاری ۲۵ ساله (۲۰۲۱) چارچوب همکاری است و تعهد تعرفهای منتشرشدهای ندارد.
- فرمان ۲۸۰ گمرک چین چیست؟
- مقررات ثبت تولیدکنندگان خارجی غذا که از ۱ ژوئن ۲۰۲۶ جایگزین فرمان ۲۴۸ شده و ثبت در CIFER را الزامی میکند.
- حمل ریلی از چین به ایران چقدر طول میکشد؟
- حدود ۱۴ تا ۱۶ روز طبق گزارشهای ۲۰۲۶.
- حجم تجارت ثبتشده ایران و چین چقدر است؟
- ۹.۰۹ میلیارد دلار در ۱۱ ماه ۲۰۲۵ طبق گمرک چین، بدون نفت.
منابع
- Al Jazeera(2021-03-27)رسانهٔ خبری
- Al Jazeera(2022-01-15)رسانهٔ خبری
- China Daily(2023-07-06)رسانهٔ خبری
- IRNA (republished by GlobalSecurity)(2024-01-08)رسانهٔ وابسته به حکومت ایران
- bne IntelliNews (citing China customs data and Kpler)(2025-12)رسانهٔ خبری
- Tehran Times (citing IRICA)(2026-03)رسانهٔ وابسته به حکومت ایران
- Tehran Times (citing IRICA/TPO)(2025-11)رسانهٔ وابسته به حکومت ایران
- Interfax(2026-09-10)رسانهٔ خبری
- ThePrint (Bloomberg report)(2026)رسانهٔ خبری
- China Briefing (Dezan Shira)(2026)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Shanghai Municipal People's Government(2026-05-20)رسمی
- Roedl & Partner(2026-01-15)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- EY(2025-01-06)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- U.S. International Trade Administrationرسمی
- Al Jazeera(2025-09-28)رسانهٔ خبری
- The Times of Central Asiaرسانهٔ خبری
- Anadolu Agency(2026-06)رسانهٔ خبری
- Al Jazeera(2026-11-02)رسانهٔ خبری
- The National(2025-10-01)رسانهٔ خبری
- Global Trade Alert(2026-03-03)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Global Trade Alert(2026-08-23)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Supply Chain Dive(2026-02)رسانهٔ خبری