راهنمای کامل تجارت ایران و افغانستان | ۲۰۲۶
تجارت ایران و افغانستان در ۱۴۰۴ حدود ۲٫۷ میلیارد دلار اعلام شد و تقریباً یکطرفه است (واردات افغانستان از ایران در شش ماه: ۱٫۶ میلیارد دلار در برابر ۱۳ میلیون دلار صادرات). سوخت، سیمان، آهن و مواد غذایی اقلام اصلیاند و ANSA سوخت نامنطبق را برمیگرداند. موافقتنامهٔ ترجیحی تأیید نشده و اختلال هرمز و مرزهای پاکستان بر مسیرها اثر گذاشته است.
انتشار: آخرین بررسی: وضعیت اطلاعات:جاری
سطح اطمینان: متوسط
اطلاعات هر کشور تاریخدار و دارای منبع است و ممکن است تغییر کرده باشد. تحریمها و محدودیتهای بانکی فقط بهصورت واقعیت بیان شدهاند؛ برای هر معامله مشاوره حقوقی بگیرید. پیشنهادهای ورود به بازار «تحلیل» است، نه تضمین.
وضعیت روابط تجاری و توافقها
- رویه گزارششدهجاری
دو طرف هدف رساندن تجارت به ۱۰ میلیارد دلار را دنبال میکنند؛ رایزن بازرگانی ایران در کابل (تیر ۱۴۰۵) افق سهساله برای آن اعلام کرد.
تاریخ: 2026-06-29
- رویه گزارششدهنیازمند تأیید از مرجع رسمی
موافقتنامهٔ تجارت ترجیحی ایران و افغانستان سالهاست در حال مذاکره است (فهرست دهقلمی مرحلهٔ اول گزارش شده)، اما امضا و اجرای آن در منابع بررسیشده تأیید نشد و نیازمند تأیید از مرجع رسمی است.
- رویه گزارششدهپیشنهادی
مرداد ۱۴۰۵ (اوت ۲۰۲۶): دو طرف دربارهٔ رفع محدودیت ترانزیت کالای صادراتی افغانستان از خاک ایران و امضای موافقتنامهٔ قرنطینه گفتوگو کردند.
تاریخ: 2026-08-13
- رویه گزارششدهپیشنهادی
ایجاد بازارچهٔ مرزی مشترک اعلام شده (آذر ۱۴۰۴) و هنوز عملیاتی بودن آن تأیید نشده است.
آمار کلان تجارت (آخرین ارقام)
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
به گفتهٔ رایزن بازرگانی ایران، تجارت دوجانبه در سال ۱۴۰۴ حدود ۲٫۷ میلیارد دلار بود (بدون تفکیک صادرات و واردات).
مرجع: Trade Promotion Organization of Iran
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
گمرک ایران: صادرات غیرنفتی به افغانستان در ده ماه نخست ۱۴۰۴ برابر ۲٫۰۸۸ میلیارد دلار.
مرجع: IRICA
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
وزارت صنعت و تجارت افغانستان: در شش ماه نخست ۱۴۰۴ واردات از ایران ۱٫۶۱۳ میلیارد دلار و صادرات به ایران ۱۳ میلیون دلار بود.
مرجع: Afghan Ministry of Industry and Commerce
| دوره | شاخص | میلیون دلار | منبع |
|---|---|---|---|
| ۶ ماه ۱۴۰۴ | واردات افغانستان از ایران | 1613 | وزارت صنعت و تجارت افغانستان |
| ۱۰ ماه ۱۴۰۴ | صادرات غیرنفتی ایران به افغانستان | 2088 | گمرک ایران |
| سال ۱۴۰۴ | کل تجارت دوجانبه | 2700 | رایزن بازرگانی ایران |
منابع، دورهها و تعاریف متفاوت است و ارقام مستقیماً قابل جمع یا مقایسه نیستند.
کالاهای اصلی صادرات و واردات
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
واردات افغانستان از ایران (شش ماه ۱۴۰۴): گازوئیل، بنزین، گاز، قطعات خودرو، سیمان، ورق آهن موجدار، پارچه و تخممرغ.
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
صادرات افغانستان به ایران: سرب، پنبه، کشمش سرخ، نوشیدنی انرژیزا، بذر سبزیجات، کنجد، بادام، مواد معدنی، تالک فرآوریشده و زردآلوی خشک.
فرصتها (مستند به داده)
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
واردات افغانستان در ۲۰۲۵ به بیش از ۱۲٫۱ میلیارد دلار رسید و سوخت، ماشینآلات، مواد غذایی اساسی و نهادههای صنعتی اقلام اصلی آن بودند.
مرجع: Afghan Ministry of Industry and Commerce
- تحلیلجاری
بستهشدن مکرر مرزهای پاکستان در ۲۰۲۵ بخشی از تجارت افغانستان را به مسیرهای ایران (بندرعباس و چابهار) منتقل کرد. فرض: این جابهجایی تا حل اختلافات کابل و اسلامآباد ادامه دارد، اما اختلال هرمز آن را محدود میکند.
مقررات واردات کشور مقصد
- رویه گزارششدهجاری
ادارهٔ ملی استندرد افغانستان (ANSA) محمولههای سوخت را آزمایش و تانکرهای نامنطبق را به ایران بازمیگرداند؛ گزارش شده تاجری که سه بار سوخت بیکیفیت وارد کند در فهرست سیاه قرار میگیرد.
مرجع: ANSA
- تحلیلنیازمند تأیید از مرجع رسمی
فهرست رسمی و بهروز ممنوعیتها و مجوزهای واردات افغانستان در منابع بررسیشده یافت نشد؛ نیازمند تأیید از وزارت صنعت و تجارت و ادارهٔ گمرکات افغانستان است.
تعرفه و مالیات
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
کمیتهٔ تعرفهٔ وزارت مالیهٔ افغانستان نرخ و ارزش گمرکی کالاها را تعیین میکند و تعرفهٔ آرد، روغن و شکر را کاهش داده است.
مرجع: Afghan Ministry of Finance
- تجربه بازارنیازمند تأیید از مرجع رسمی
منابع تجاری غیررسمی بازهٔ حقوق گمرکی ۲٫۵ تا ۱۶ درصد بهعلاوهٔ مالیات معاملات تجاری (BRT) و مالیات ثابت را ذکر میکنند؛ این ارقام از منبع رسمی خوانده نشد و نیازمند تأیید از مرجع رسمی است.
استاندارد و مجوزها
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
ANSA ارزیابی کیفیت و صدور گواهی کیفیت را بر عهده دارد و برای سوخت وارداتی کنترل مرزی انجام میدهد (مثلاً ردّ تانکرها در نیمروز).
مرجع: ANSA
اسناد ترخیص در کشور مقصد
- تحلیلنیازمند تأیید از مرجع رسمی
فهرست رسمی اسناد ترخیص گمرک افغانستان در منابع بررسیشده خوانده نشد؛ پیش از حمل از ادارهٔ گمرکات افغانستان یا کارگزار گمرکی دارای مجوز استعلام کنید.
پرداخت و تسویه
- تحلیلجاری
همهٔ طرفها را با فهرستهای تحریمی سازمان ملل (از جمله رژیم ۱۹۸۸) و آمریکا تطبیق دهید؛ پرداختهایی که از ایران عبور میکند ریسک تحریم ایران را هم دارد. مشاورهٔ حقوقی بگیرید.
- تحلیلنیازمند تأیید از مرجع رسمی
دادهٔ رسمی و قابل اتکایی دربارهٔ سازوکار تسویهٔ تجارت ایران و افغانستان در منابع بررسیشده یافت نشد.
مسیرهای حمل
- رویه گزارششدهجاری
جاده: دوغارون–اسلامقلعه، میلک–زرنج و ماهیرود–ابونصر فراهی؛ سفارت ایران (دی ۱۴۰۴) گفت مسیر جدید میلک تردد کامیون را دو برابر میکند (تأیید مستقل نشده).
- رویه گزارششدهپیشنهادی
ریل: خواف–روزنک (بخشهای ۱ تا ۳) ۲۰ آذر ۱۳۹۹ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۰) افتتاح شد؛ بخش چهارم روزنک–هرات با هدف پایان اسفند ۱۴۰۴ در دست ساخت بود و افتتاح آن تأیید نشده است.
- رویه گزارششدهجاری
ترانزیت دریایی از بندرعباس و چابهار پس از اختلال تنگهٔ هرمز در ۲۰۲۶ بهشدت آسیب دید.
گذرگاههای مرزی
- رویه گزارششدهجاری
دوغارون–اسلامقلعه، میلک–زرنج (پل ابریشم)، ماهیرود–ابونصر فراهی و شمتیغ–روزنک (ریلی). جزئیات در صفحات گذرگاههای سایت.
محدودیتها و ممنوعیتها
- رویه گزارششدهجاری
سمت افغانستان: ردّ سوخت نامنطبق با استاندارد و احتمال فهرست سیاه برای واردکنندهٔ متخلف.
- رویه گزارششدهجاری
تحریمهای سازمان ملل علیه ایران از پایان سپتامبر ۲۰۲۵ (مهر ۱۴۰۴) با سازوکار ماشه بازگشت و آمریکا مقررات تحریمی ایران (ITSR) را اجرا میکند. این تحریمها بسته به طرف معامله، کالا، بانک و مسیر، هر معامله را تحت تأثیر قرار میدهند؛ پیش از قرارداد مشاورهٔ حقوقی بگیرید.
تاریخ: 2025-09
نهادهای کلیدی حمل، گمرک و لجستیک
- رویه گزارششدهجاری
افغانستان: وزارت صنعت و تجارت، وزارت مالیه (کمیتهٔ تعرفه و گمرکات)، ادارهٔ ملی استندرد (ANSA). ایران: گمرک ایران و راهآهن (خط خواف–هرات).
ریسکها
- رویه گزارششدهجاری
لجستیکی: اختلال هرمز در ۲۰۲۶ و ازدحام گذرگاههای زمینی.
- رویه گزارششدهجاری
کیفیت: ردّ محمولههای سوخت در مرز هزینهٔ برگشت و توقف دارد.
- تحلیلجاری
سیاسی و تحریمی: نبود شناسایی گسترده بینالمللی دولت افغانستان، فهرستهای تحریمی سازمان ملل و ریسک تحریم ایران در بانکداری.
پیشنهادهای ورود به بازار
- تحلیلجاری
برای سوخت، پیش از بارگیری کیفیت را با استاندارد ANSA مطابقت دهید و گواهی آزمون معتبر همراه داشته باشید. فرض: کنترل مرزی ادامه دارد.
- تحلیلجاری
تقاضای مستند (سوخت، مصالح ساختمانی، مواد غذایی) را با شریک محلی دارای مجوز و کارگزار گمرکی پوشش دهید و نرخ تعرفه را برای هر کد از وزارت مالیه استعلام کنید.
چکلیست بازرگان
- کیفیت سوخت را با استاندارد ANSA پیش از بارگیری بررسی کنید.
- نرخ تعرفه و BRT را برای کد HS از وزارت مالیهٔ افغانستان استعلام کنید.
- وضعیت روز گذرگاه (دوغارون، میلک، ماهیرود) را بررسی کنید.
- طرفها را با فهرستهای تحریمی سازمان ملل و آمریکا تطبیق دهید.
- تعهد بازگشت ارز صادراتی را رعایت کنید.
پرسشهای متداول
- آیا ایران و افغانستان موافقتنامهٔ تجارت ترجیحی دارند؟
- مذاکره و فهرست اولیهٔ دهقلمی گزارش شده، اما امضا و اجرای آن در منابع بررسیشده تأیید نشد.
- مهمترین کالاهای صادراتی ایران به افغانستان کداماند؟
- به گزارش وزارت صنعت و تجارت افغانستان: گازوئیل، بنزین، گاز، قطعات خودرو، سیمان، ورق آهن، پارچه و تخممرغ.
- چرا محمولههای سوخت در مرز برگشت میخورند؟
- ANSA سوخت وارداتی را آزمایش میکند و تانکرهای نامنطبق را برمیگرداند؛ تکرار تخلف میتواند به فهرست سیاه منجر شود.
منابع
- Pajhwok Afghan News (citing Afghan Ministry of Industry and Commerce)(2025-09-29)رسانهٔ خبری
- Tehran Times (citing Mehr)(2026-06-29)رسانهٔ وابسته به حکومت ایران
- Marin Consult (citing IRICA)(2026-02-14)رسانهٔ خبری
- Arab News (Reuters)(2026-01-06)رسانهٔ خبری
- Pajhwok Afghan News(2024-01-01)رسانهٔ خبری
- Afghanistan National Standards Authority (ANSA)رسمی
- Pajhwok Afghan News(2026-08-13)رسانهٔ خبری
- Pajhwok Afghan News(2025-09-17)رسانهٔ خبری
- Arab News (Pakistan)(2026-01)رسانهٔ خبری
- Ahram Online(2026)رسانهٔ خبری
- Railway Gazette(2020-12)رسانهٔ خبری
- Tehran Times(2025-04)رسانهٔ وابسته به حکومت ایران
- Afghanistan Ministry of Financeرسمی
- US Treasury – OFACرسمی
- Tehran Times(2021)رسانهٔ وابسته به حکومت ایران
- Caspian Post(2025-11-28)رسانهٔ خبری
- Afghanistan International(2026-01-08)رسانهٔ خبری
- Pinsent Masons (Out-Law)(2025-10)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه