واردات و ترانزیت فرآوردههای نفتی و گازی از اقلیم کردستان عراق از طریق باشماق
حمل فرآوردههای نفتی از اقلیم کردستان از گذرگاه باشماق به ایران و ترانزیت آن به بنادر جنوبی و افغانستان گزارش شده و در خرداد ۱۴۰۵ نخستین ترانزیت گازوئیل با حمل ترکیبی تانکر به ریل از سنندج به افغانستان انجام شد. دولت فدرال عراق فروش نفت بدون سومو را غیرمجاز میداند و مجوزهای فرآورده در اقلیم و قواعد جاری وزارت نفت ایران برای ترانزیت سوخت تأیید نشد. قانون امور گمرکی ایران عدم خروج کالای ترانزیتی در مهلت را قاچاق میداند و تحریمهای آمریکا و اتحادیه اروپا مطرح است؛ عبور فیزیکی را دلیل قانونی بودن ندانید و مشاوره حقوقی بگیرید.
انتشار: آخرین بررسی: وضعیت اطلاعات:جاری
سطح اطمینان: متوسط
تجارت فرآوردههای نفتی و پتروشیمی مشمول مجوزهای ویژه داخلی و تحریمهای بینالمللی است. عبور فیزیکی یک محموله به معنای مجاز بودن ترانزیت آن نیست. هر مرحلهای که به مجوز خاص یا تأیید کتبی مرجع ذیصلاح نیاز دارد علامت خورده است؛ پیش از هر معامله، استعلام رسمی و مشاوره حقوقی بگیرید.
خروج از اقلیم کردستان عراق به ایران
- رویه گزارششدهجاری
دادگاه عالی فدرال عراق در ۱۵ فوریه ۲۰۲۲ قانون نفت و گاز ۲۰۰۷ اقلیم کردستان را مغایر قانون اساسی دانست و حکم داد اقلیم کل نفت تولیدی را به دولت فدرال تحویل دهد. حکومت اقلیم این رأی را «ناعادلانه و مغایر قانون اساسی» خواند.
سند: Federal Supreme Court, cases 59/Federal/2012 and 110/Federal/2019 — تاریخ: 2022-02-15 — مرجع: Federal Supreme Court of Iraq
- رویه گزارششدهجاری
به گزارش رویترز (ژوئیه ۲۰۲۴)، بغداد حمل جادهای نفت خام اقلیم به ایران را غیرمجاز میداند و میگوید فقط سومو (SOMO) حق فروش نفت خام عراق را دارد؛ یک مقام اتحادیه میهنی گفت این تجارت با اطلاع هر دو دولت انجام میشود.
تاریخ: 2024-07-11 — مرجع: Iraq Ministry of Oil / SOMO
- تجربه بازارنیازمند تأیید از مرجع رسمی
یک کارشناس گمرک به روداو (ژوئن ۲۰۲۶) گفت سوخت خارجشده از باشماق متعلق به اقلیم است و اقلیم حق فروش فرآوردههای نفتی خود را دارد؛ این نظر کارشناسی است، نه متن قانون.
تاریخ: 2026-06-20
- تحلیلنیازمند تأیید از مرجع رسمی
مجوزهای صادرات فرآورده نفتی وزارت منابع طبیعی اقلیم و هرگونه مجوز لازم از وزارت نفت فدرال یا سومو برای فرآوردهها (نه نفت خام) در این بررسی تأیید نشد؛ سایتهای دولت اقلیم در دسترس نبود. (نیازمند تأیید مرجع رسمی)
- رویه گزارششدهجاری
خط لوله عراق–ترکیه در مارس ۲۰۲۳ پس از رأی داوری متوقف شد، در سپتامبر ۲۰۲۵ با توافق سهجانبه از سر گرفته شد و در مارس ۲۰۲۶ با آغاز جنگ دوباره متوقف شد؛ این وضعیت انگیزه حمل جادهای را تقویت میکند.
تاریخ: 2026-03-03
- تحلیلجاری
وضعیت حقوقی گامها: خروج فیزیکی از گذرگاههای اقلیم گزارش شده، اما مجاز بودن آن از دید دولت فدرال عراق برای نفت خام رد شده و برای فرآوردهها تأیید نشده است. پیش از بارگیری، تأییدیه کتبی وزارت منابع طبیعی اقلیم و موضع کتبی دولت فدرال (وزارت نفت/سومو) را بگیرید و مشاوره حقوقی عراقی دریافت کنید. عبور فیزیکی محموله دلیل قانونی بودن نیست.
تشریفات گمرک باشماق (مرز مریوان–پنجوین، سلیمانیه)
- رویه گزارششدهجاری
باشماق گذرگاه جادهای حدود ۱۸ کیلومتری غرب مریوان است؛ طرف عراقی آن (پنجوین) زیر نظر اقلیم کردستان (سلیمانیه) است و در سپتامبر ۲۰۲۶ با صف و تأخیر کامیون فعال بود. جزئیات در صفحه گذرگاه باشماق همین سایت.
تاریخ: 2026-09-16
- رویه گزارششدهجاری
خرداد ۱۴۰۵: نخستین محموله گازوئیل ترانزیتی عراق از باشماق وارد شد، از تانکر به واگن منتقل شد و تشریفات آن در گمرک بینراهی سنندج انجام شد. گمرک ایران گفت این روش برای نخستین بار و با هدف کاهش هزینه اجرا شده است.
تاریخ: 2026-06-20 — مرجع: IRICA
- رویه گزارششدهجاری
مدیرعامل شرکت ملی پخش در آذر ۱۴۰۳ گفت نفتکشهای صفکشیده در باشماق فرآوردههای اقلیم را به قصد صادرات از بنادر جنوبی ایران حمل میکردند و «ایران فقط مسیر ترانزیت» بوده است.
تاریخ: ۱۴۰۳/۰۹/۰۹ · 2024-11-29 — مرجع: NIOPDC
- متن رسمیجاری
ماده ۵۳ قانون امور گمرکی، عبور خارجی را رویهای تعریف میکند که کالا از یک گمرک وارد و زیر نظارت گمرک از گمرک دیگر خارج میشود؛ شرایط، تشریفات و تضمینها را آییننامه اجرایی تعیین میکند.
سند: قانون امور گمرکی، ماده ۵۳ — مرجع: Islamic Consultative Assembly
- متن رسمیجاری
طبق ماده ۵ قانون حمل و نقل و عبور کالاهای خارجی (۱۳۷۴)، ضمانتنامه بانکی، ضمانتنامه تضامنی بانکی شرکتهای حمل بینالمللی یا بیمهنامه معتبر به جای وجهالضمان ترانزیت پذیرفته میشود و طبق ماده ۶ گمرک باید پس از پایان ترانزیت در مهلت مجاز تضمین را تسویه کند.
سند: قانون حمل و نقل و عبور کالاهای خارجی، مواد ۵ و ۶ — تاریخ: ۱۳۷۴/۱۲/۲۲ — مرجع: Islamic Consultative Assembly
- تحلیلنیازمند تأیید از مرجع رسمی
مجاز بودن گمرک باشماق برای پذیرش اظهار ترانزیت فرآوردههای نفتی، بهعنوان قاعده دائمی، در این بررسی از منبع رسمی تأیید نشد؛ فقط موارد گزارششده وجود دارد. (نیازمند تأیید مرجع رسمی)
- تحلیلجاری
وضعیت حقوقی گامها: ورود ترانزیتی سوخت از باشماق در ۱۴۰۳ و ۱۴۰۵ گزارش شده و قانون رویه ترانزیت با تضمین را پیشبینی میکند. اما پذیرش هر محموله مشروط به اظهار ترانزیت، تضمین معتبر و پذیرش گمرک ایران است و مجاز بودن دائمی فرآورده نفتی در این گمرک باید کتباً از گمرک ایران (اداره کل گمرک کردستان) و شرکت ملی پخش استعلام شود.
انتقال به گمرک داخلی (بینراهی)
- رویه گزارششدهجاری
در محموله خرداد ۱۴۰۵، تشریفات در گمرک بینراهی سنندج انجام شد و بار از ایستگاه باری کرمانشاه از کریدور ریلی غرب به مرزهای شرقی رفت.
تاریخ: 2026-06-20
- متن رسمیجاری
طبق ماده ۲ قانون عبور کالاهای خارجی، پایانههای باربری، ایستگاههای راهآهن و فرودگاهها میتوانند محوطه گمرکی تعیین شوند.
سند: قانون حمل و نقل و عبور کالاهای خارجی، ماده ۲
- متن رسمیجاری
طبق ماده ۵۷ قانون امور گمرکی، اگر کالای عبوری تا پایان اعتبار پروانه از قلمرو گمرکی خارج یا به گمرک تحویل نشود، مشمول مقررات قاچاق گمرکی میشود؛ ماده ۵۶ دستکاری عمدی پلمب را نیز قاچاق میداند و طبق ماده ۵۸ مسئولیت متصدی حمل به مبلغ تضمین محدود نیست.
سند: قانون امور گمرکی، مواد ۵۶ تا ۵۸
- تحلیلجاری
وضعیت حقوقی گامها: انتقال به گمرک بینراهی سنندج و تغییر وسیله از تانکر به ریل یک بار مستند شده است. استفاده از هر گمرک داخلی دیگر یا تخلیه/انتقال در محل دیگر نیازمند تأیید کتبی گمرک ایران است و هر تأخیر از مهلت پروانه، طبق ماده ۵۷، خطر قاچاق گمرکی دارد.
ترانزیت به افغانستان
- رویه گزارششدهجاری
محموله خرداد ۱۴۰۵ گازوئیل عراق با ریل ایران به مرزهای شرقی و مقصد نهایی افغانستان فرستاده شد (مدیرکل راهآهن منطقه اراک و کرمانشاه به ایرنا).
تاریخ: 2026-06-20
- رویه گزارششدهجاری
در تیر ۱۴۰۳ حدود ۴۰۰ نفتکش حامل سوخت عراقی ترانزیتی پس از آزمون کیفیت در گمرک ابونصر فراهی افغانستان اجازه ورود نگرفت؛ مسئولان گمرک ایران گفتند در مجوز ورود افغانستان نقشی ندارند و یک مشاور دولت گفت قانون گمرک ایران اجازه بازگشت این سوخت را نمیدهد.
تاریخ: 2024-07-18
- رویه گزارششدهمنقضی
در خرداد ۱۴۰۲ ترانزیت گازوئیل از ایران به افغانستان متوقف شد؛ نماینده ویژه ایران گفت ترانزیت فقط در صورت نیاز انجام میشود.
تاریخ: 2023-06-04
- رویه گزارششدهجاری
ریل: ۱,۱۲۰ تن دیزل از راهآهن خواف–هرات (اکتبر ۲۰۲۵) و ۵,۰۰۰ تن دیزل روسیه از امیرآباد (نوامبر ۲۰۲۵) و از بندر کاسپین (مه ۲۰۲۶) به افغانستان گزارش شده است.
- متن رسمیجاری
ماده ۲۲ دستورالعمل قاچاق سوخت (۱۴۰۴): صدور پته خروج گمرک برای همه ناوگان منوط به دریافت سیستمی رسید سوخت طرح «باک پر» از شرکت ملی پخش است.
سند: دستورالعمل پیشگیری و مقابله با قاچاق سوخت، ماده ۲۲ — تاریخ: ۱۴۰۴/۰۷/۱۲
- تحلیلجاری
وضعیت حقوقی گامها: ترانزیت ریلی و جادهای سوخت عراقی و روسی به افغانستان مستند است، اما (۱) دولت ایران سابقه توقف ترانزیت سوخت با مصوبه دارد (۱۳۹۹)، (۲) ورود به افغانستان به آزمون کیفیت و مجوز مقامات افغان بستگی دارد و (۳) بازگشت محموله ردشده تضمینشده نیست. پیش از حمل، تأیید کتبی پذیرش کیفیت و مجوز واردات طرف افغان و استعلام کتبی وضعیت جاری ترانزیت سوخت از گمرک ایران و شرکت ملی پخش لازم است.
ترانزیت به ازبکستان
- تحلیلنیازمند تأیید از مرجع رسمی
هیچ مورد مستندی از ترانزیت فرآورده نفتی عراق یا اقلیم از طریق ایران به ازبکستان در این بررسی یافت نشد. (نیازمند تأیید مرجع رسمی)
- رویه گزارششدهجاری
به گزارش الجزیره، ازبکستان عمدتاً کشور ترانزیت است: نفت ایران برای رسیدن به تاجیکستان یا قرقیزستان باید با ریل از ترکمنستان و ازبکستان عبور کند. ازبکستان واردات خود را با قراردادهایی با گرجستان و عراق متنوع میکند.
تاریخ: 2026-10-07
- رویه گزارششدهجاری
رقابت: محمولههای ریلی فرآورده از روسیه و بلاروس به افغانستان و آسیای مرکزی در سه ماه نخست ۲۰۲۶ به ۳.۳۴۷ میلیون تن رسید.
- تحلیلجاری
وضعیت حقوقی گامها: ایران با ازبکستان مرز مشترک ندارد و هر مسیر از ترکمنستان (سرخس یا اینچهبرون) یا افغانستان میگذرد؛ بنابراین علاوه بر ترانزیت ایران، مجوز ترانزیت ترکمنستان یا افغانستان و مجوز واردات ازبکستان لازم است. هیچیک از این مجوزها برای فرآورده نفتی در این بررسی تأیید نشد؛ این مسیر را تا دریافت تأیید کتبی همه کشورها ممکن ندانید.
مسیرهای جایگزین و نقاط انتقال
- رویه گزارششدهنیازمند تأیید از مرجع رسمی
رویترز (۲۰۲۴) حاج عمران و پنجوین (باشماق) را گذرگاههای اصلی حمل نفت اقلیم به ایران و بندر امام خمینی و بندرعباس را مقاصد آن گزارش کرد.
تاریخ: 2024-07-11
- تجربه بازارنیازمند تأیید از مرجع رسمی
کارشناس روداو پیشنهاد کرد اگر دولت فدرال عراق بخواهد سوخت را از ایران صادر کند میتواند از مرز مهران استفاده کند (نظر کارشناسی).
- رویه گزارششدهجاری
نقاط انتقال گزارششده: ایستگاه باری کرمانشاه (تانکر به ریل، ۱۴۰۵)؛ بندر امیرآباد و بندر کاسپین (کشتی به ریل)؛ خرمشهر (حمل ترکیبی LPG). سامانه تخلیه مستقیم کشتی به واگن در بندر کاسپین هنوز در دست راهاندازی است.
- رویه گزارششدهپیشنهادی
سامانه انتقال مستقیم کشتی به واگن در بندر کاسپین «بهزودی» فعال میشود (مه ۲۰۲۶)؛ تا اعلام رسمی بهرهبرداری، آن را عملیاتی ندانید.
تاریخ: 2026-05-30
- رویه گزارششدهجاری
مسیر جایگزین عراق: سوریه روزانه ۱,۰۰۰ تا ۱,۲۰۰ تانکر نفت خام عراق را جابهجا میکند و عراق ماهانه حدود ۴.۵ میلیون بشکه نفت کوره را به بانیاس میفرستد.
تاریخ: 2026-09-27
- تحلیلجاری
وضعیت حقوقی گامها: گذرگاههای دیگر (حاج عمران، پرویزخان، مهران) و نقاط انتقال دیگر برای فرآورده ترانزیتی در این بررسی از نظر حقوقی تأیید نشد و هر کدام نیازمند تأیید کتبی گمرک ایران و مقام عراقی/اقلیمی مربوط است.
اسناد (مبدأ، ورود، ترانزیت، مقصد)
- متن رسمیجاری
ترانزیت: اظهارنامه/پروانه عبور خارجی و تضمین (ضمانتنامه بانکی یا بیمهنامه) طبق ماده ۵۳ قانون امور گمرکی و ماده ۵ قانون عبور کالاهای خارجی.
- Ekhtebar (republication of Iran's Customs Affairs Law, 1390, as amended)(law approved 1390 (2011); page accessed 2026-11-11)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Edalatsara (republication of the Law on Carriage and Transit of Foreign Goods through Iran)(law approved 22 Esfand 1374 (March 1996); page accessed 2026-11-11)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- تحلیلنیازمند تأیید از مرجع رسمی
مبدأ: مجوز صادرات طرف عراقی/اقلیمی، گواهی مبدأ، فاکتور تجاری و برگه آنالیز در این بررسی بهعنوان فهرست رسمی تأیید نشد. (نیازمند تأیید مرجع رسمی)
- رویه گزارششدهجاری
مقصد: محمولههای سوخت ترانزیتی در مرز افغانستان آزمون کیفیت میشوند و ممکن است رد شوند؛ برگه آنالیز معتبر و پذیرش کیفیت از پیش توسط خریدار اهمیت دارد.
- تحلیلجاری
OFAC در صفحه تحریمهای ایران «راهنمای کشتیرانی برای شناسایی دور زدن تحریمهای نفتی ایران» (۱۶ آوریل ۲۰۲۵) و هشدار ناوگان سایه (۴ نوامبر ۲۰۲۶) را فهرست کرده است؛ از این رو بانکها، بیمهگران و خریداران معمولاً گواهی مبدأ، بارنامه و اسناد کشتی را با دقت بررسی میکنند.
مجوزهای کالایی و انرژی (وزارت نفت / شرکت ملی پالایش و پخش)
- رویه گزارششدهمنقضی
هیئت وزیران در ۱۳۹۹ به پیشنهاد وزارت نفت ترانزیت کامیونی بنزین، گازوئیل و هیدروکربورهای مشابه را ممنوع کرد و از ۱۵ دی ۱۳۹۹ دوباره اجازه داد؛ متن خبر تاریخ مصوبه اول را یک بار ۲۸ اردیبهشت و یک بار ۲۸ خرداد ذکر کرده است.
تاریخ: ۱۳۹۹/۱۰/۱۰ · 2020-12-30 — اجرا: 2021-01-04 — مرجع: Cabinet of Iran
- متن رسمیجاری
طبق تبصره ۲ ماده ۳ قانون عبور کالاهای خارجی، ترانزیت محمولههای دامی، نباتی و شیمیایی منوط به مجوز مراجع ذیربط است؛ حکمی مختص فرآورده نفتی در متن خواندهشده نبود.
سند: قانون حمل و نقل و عبور کالاهای خارجی، ماده ۳، تبصره ۲
- تحلیلنیازمند تأیید از مرجع رسمی
مصوبه یا دستورالعمل جاری (۱۴۰۵) وزارت نفت یا شرکت ملی پالایش و پخش درباره مجوز ترانزیت فرآورده نفتی خارجی در این بررسی یافت نشد؛ سایتهای این نهادها در دسترس نبود. (نیازمند تأیید مرجع رسمی)
- متن رسمیجاری
دستورالعمل قاچاق سوخت (۱۴۰۴) نصب ردیاب ماهوارهای و پلمب هوشمند بر نفتکشهای طرف قرارداد شرکت ملی پخش و ارسال برخط اطلاعات بارنامه به آن شرکت را الزامی کرده است.
تاریخ: ۱۴۰۴/۰۷/۱۲
- تحلیلجاری
وضعیت حقوقی گامها: ترانزیت سوخت از نظر قانون عمومی ترانزیت ممکن است، اما دولت میتواند آن را با مصوبه متوقف کند و الزامات جاری وزارت نفت/شرکت ملی پخش تأیید نشد. پیش از هر قرارداد، استعلام کتبی از گمرک ایران و شرکت ملی پالایش و پخش درباره مجاز بودن ترانزیت آن فرآورده، گمرک ورود و خروج و وسیله حمل بگیرید.
استانداردهای ایمنی حمل
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
گازوئیل UN1202 کلاس ۳؛ بنزین UN1203 کلاس ۳؛ نفت خام UN1267 کلاس ۳؛ LPG UN1075 کلاس ۲.۱؛ قیر داغ UN3257 کلاس ۹.
- NOAA CAMEO Chemicals (US DOT Hazmat Table data)(accessed 2026-11-11)رسمی
- NOAA CAMEO Chemicals (US DOT Hazmat Table data)(accessed 2026-11-11)رسمی
- NOAA CAMEO Chemicals (US DOT Hazmat Table data)(accessed 2026-11-11)رسمی
- NOAA CAMEO Chemicals (US DOT Hazmat Table data)(accessed 2026-11-11)رسمی
- NOAA CAMEO Chemicals (US DOT Hazmat Table data)(accessed 2026-11-11)رسمی
- متن رسمیجاری
نصب ردیاب ماهوارهای و پلمب هوشمند بر نفتکشهای جادهای طرف قرارداد شرکت ملی پخش ظرف ۹ ماه از تصویب دستورالعمل ۱۴۰۴ الزامی شده است.
- تحلیلنیازمند تأیید از مرجع رسمی
وضعیت عضویت ایران در ADR و استانداردهای فنی ملی نفتکشها و واگنهای مخزندار در این بررسی تأیید نشد. (نیازمند تأیید مرجع رسمی)
مبدأ، ماهیت کالا و محدودیت صادرات مجدد
- متن رسمیجاری
کالای ترانزیتی باید در مهلت پروانه از قلمرو گمرکی خارج شود؛ در غیر این صورت مشمول مقررات قاچاق گمرکی است (ماده ۵۷). طبق تبصره ماده ۱ قانون عبور، کالای وارد شده به مناطق حراستشده اگر به داخل کشور برده شود تابع مقررات واردات است.
- Ekhtebar (republication of Iran's Customs Affairs Law, 1390, as amended)(law approved 1390 (2011); page accessed 2026-11-11)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Edalatsara (republication of the Law on Carriage and Transit of Foreign Goods through Iran)(law approved 22 Esfand 1374 (March 1996); page accessed 2026-11-11)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- تحلیلجاری
مبدأ محموله ترانزیتی (عراق فدرال یا اقلیم) در گزارشهای ایرانی مشخص نشده و منابع درباره آن اختلاف دارند؛ برای فرآوردهای که در ایران تغییر ماهیت (اختلاط، پالایش) یابد، تعیین مبدأ و پیامد تحریمی آن نیازمند مشاوره حقوقی است.
- تحلیلجاری
حمل از ایران، استفاده از ریل و ناوگان ایرانی و پرداخت به اشخاص ایرانی ممکن است از دید تحریمهای آمریکا و اتحادیه اروپا قابل بررسی باشد، حتی اگر کالا مبدأ عراقی داشته باشد؛ آمریکا در ۲۰۲۴ بررسی این تجارت را اعلام کرد. مشاوره حقوقی تحریمی بگیرید.
- متن رسمیجاری
طبق ماده ۱۸ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، جریمه قاچاق کالای یارانهای دو تا چهار برابر ارزش کالا (علاوه بر ضبط) است و تبصره ۴ آن، معامله، حمل یا نگهداری فرآوردههای نفتی خارج از ضوابط دولت را تخلف میداند.
سند: قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، ماده ۱۸ و تبصره ۴ — مرجع: Islamic Consultative Assembly
- متن رسمیجاری
دستورالعمل پیشگیری و مقابله با قاچاق سوخت (مصوب ۱۲ مهر ۱۴۰۴ ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز) نصب ردیاب ماهوارهای و پلمب هوشمند روی نفتکشهای جادهای طرف قرارداد شرکت ملی پخش و تجهیز اسکلههای صادراتی و وارداتی فرآوردهها به سامانه اندازهگیری را الزامی کرده است.
سند: دستورالعمل پیشگیری و مقابله با قاچاق سوخت — تاریخ: ۱۴۰۴/۰۷/۱۲ · 2025-10-04 — مرجع: Central Headquarters for Combating Smuggling of Goods and Currency
چکلیست بازرگان
- تأییدیه کتبی وزارت منابع طبیعی اقلیم و موضع کتبی وزارت نفت/سومو عراق را برای فرآورده مشخص بگیرید.
- مشاوره حقوقی عراقی و مشاوره تحریمی (آمریکا، اتحادیه اروپا) پیش از قرارداد بگیرید.
- از گمرک ایران و شرکت ملی پالایش و پخش کتباً بپرسید که ترانزیت آن فرآورده از گمرک ورود و خروج مورد نظر مجاز است یا نه.
- اظهار ترانزیت، تضمین بانکی یا بیمهنامه و مهلت پروانه را از پیش آماده و کنترل کنید.
- برای تغییر وسیله (تانکر به ریل) یا گمرک داخلی، تأیید کتبی گمرک بگیرید.
- پذیرش کیفیت و مجوز واردات کشور مقصد (افغانستان یا ازبکستان) را کتباً بگیرید.
- برگه آنالیز معتبر، شماره UN و مدارک ایمنی (SDS) را همراه محموله داشته باشید.
- مطمئن شوید نفتکشها ردیاب و پلمب هوشمند دارند و رسید سوخت طرح «باک پر» برای پته خروج آماده است.
پرسشهای متداول
- آیا عبور نفتکشها از باشماق یعنی این ترانزیت قانونی است؟
- خیر. عبور فیزیکی دلیل قانونی بودن نیست. دولت فدرال عراق حمل نفت خام اقلیم به ایران را غیرمجاز میداند و مجوزهای فرآورده در این بررسی تأیید نشد؛ در ایران نیز کالای ترانزیتی که در مهلت خارج نشود مشمول مقررات قاچاق است.
- آیا ترانزیت سوخت از باشماق به افغانستان انجام شده است؟
- بله، طبق گزارش ایرنا در خرداد ۱۴۰۵ نخستین محموله گازوئیل عراق از باشماق وارد، در سنندج تشریفات شد و با ریل به سمت افغانستان رفت. این یک مورد گزارششده است، نه مجوز عمومی.
- چه تضمینی برای ترانزیت لازم است؟
- قانون عبور کالاهای خارجی ضمانتنامه بانکی، ضمانتنامه تضامنی شرکتهای حمل بینالمللی یا بیمهنامه معتبر را به جای وجهالضمان میپذیرد؛ مبلغ و جزئیات را از گمرک بپرسید.
- اگر افغانستان محموله را نپذیرد چه میشود؟
- در ۱۴۰۳ حدود ۴۰۰ نفتکش سوخت عراقی پس از آزمون کیفیت در مرز افغانستان رد شدند و گمرک ایران گفت در مجوز ورود افغانستان نقشی ندارد. پذیرش کیفیت را پیش از حمل کتباً بگیرید.
- آیا مسیر ازبکستان مستند است؟
- خیر. هیچ مورد مستندی از ترانزیت فرآورده عراقی از ایران به ازبکستان یافت نشد و مسیر از ترکمنستان یا افغانستان میگذرد که مجوز جداگانه میخواهد.
منابع
- Rudaw(15 Feb 2022)رسانهٔ خبری
- Enerdata(18 Feb 2022)رسانهٔ خبری
- Reuters (republished by swissinfo.ch)(11 Jul 2024)رسانهٔ خبری
- Rudaw (Sorani)(20 Jun 2026)رسانهٔ خبری
- Rudaw(3 Mar 2026)رسانهٔ خبری
- Channel8(8 Sep 2026)رسانهٔ خبری
- Shafaq News(16 Sep 2026)رسانهٔ خبری
- Iran Daily (citing IRNA, ISNA, IRICA)(21 Jun 2026 (No. 8146))رسانهٔ وابسته به حکومت ایران
- Tejarat News(9 Azar 1403 (29 Nov 2024))رسانهٔ خبری
- Ekhtebar (republication of Iran's Customs Affairs Law, 1390, as amended)(law approved 1390 (2011); page accessed 2026-11-11)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Edalatsara (republication of the Law on Carriage and Transit of Foreign Goods through Iran)(law approved 22 Esfand 1374 (March 1996); page accessed 2026-11-11)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Tejarat News(28 Tir 1403 (18 Jul 2024))رسانهٔ خبری
- Shafaq News(16 Jul 2024)رسانهٔ خبری
- Tabnak(14 Khordad 1402 (4 Jun 2023))رسانهٔ خبری
- Afghanistan International(5 Nov 2025)رسانهٔ خبری
- Afghanistan International (citing Tasnim)(30 May 2026)رسانهٔ خبری
- Ekhtebar (republication of the Central Anti-Smuggling HQ directive on fuel smuggling)(approved 12 Mehr 1404 (4 Oct 2025))مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Mehr News Agency(10 Dey 1399 (30 Dec 2020))رسانهٔ وابسته به حکومت ایران
- Al Jazeera(7 Oct 2026)رسانهٔ خبری
- Pajhwok Afghan News (relaying Reuters)(16 Apr 2026)رسانهٔ خبری
- Tehran Times (citing Mehr)(13 Jun 2026)رسانهٔ وابسته به حکومت ایران
- Rudaw (citing SANA)(27 Sep 2026)رسانهٔ خبری
- US Treasury, OFAC(page accessed 2026-11-11 (latest listed item 4 Nov 2026))رسمی
- NOAA CAMEO Chemicals (US DOT Hazmat Table data)(accessed 2026-11-11)رسمی
- NOAA CAMEO Chemicals (US DOT Hazmat Table data)(accessed 2026-11-11)رسمی
- NOAA CAMEO Chemicals (US DOT Hazmat Table data)(accessed 2026-11-11)رسمی
- NOAA CAMEO Chemicals (US DOT Hazmat Table data)(accessed 2026-11-11)رسمی
- NOAA CAMEO Chemicals (US DOT Hazmat Table data)(accessed 2026-11-11)رسمی
- Anadolu Agency(30 Sep 2025)رسانهٔ خبری
- Edalatsara (republication of the Law on Combating Smuggling of Goods and Currency, Art. 18)(law approved 1392 (2014), as amended; page accessed 2026-11-11)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه