گواهی مبدأ
مرجع صدور گواهی مبدأ در ایران طبق ماده ۱۷ قانون امور گمرکی اتاق بازرگانی است. گواهی مبدأ برای تعرفه ترجیحی، محدودیتهای تجاری یا ملاحظات بهداشتی مطالبه میشود و برای موافقتنامه ایران و اوراسیا (اجرا از ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۴) گواهی مخصوص لازم است.
انتشار: آخرین بررسی: وضعیت اطلاعات:جاری
این صفحه اطلاعرسانی عمومی است و مشاوره حقوقی نیست. بخشنامههای گمرکی مرتب تغییر میکند و چند رقم مربوط به ۱۴۰۵ فقط از گزارشهای خبری آمده است (با برچسب «گزارش ثانویه»). پیش از ارسال، الزامات فعلی کالای خود را از گمرک ایران، ترخیصکار دارای پروانه یا مرجع صادرکننده مجوز استعلام کنید. فقط رویههای قانونی شرح داده شده است.
چه کسی نیاز دارد
از کجا و چگونه
چه اطلاعاتی باید درج شود
- صادرکننده و گیرنده
- وسیله و مسیر حمل
- شرح کالا، کد تعرفه، تعداد بسته و وزن
- شماره و تاریخ فاکتور
- کشور مبدأ و معیار مبدأ (در گواهی ترجیحی)
- تأیید و مهر مرجع صادرکننده
صادرکننده یا تأییدکننده
گامبهگام
- عضویت و کارت بازرگانی فعال در اتاق
- ثبت درخواست در سامانه ملی گواهی مبدأ با فاکتور و سند حمل
- انتخاب فرم عادی یا فرم ترجیحی (مثلاً موافقتنامه اوراسیا)
- بررسی و تأیید اتاق
- ارائه به خریدار یا گمرک مقصد
اشتباهاتی که موجب توقف یا جریمه میشود
- استفاده از فرم عادی به جای گواهی مخصوص موافقتنامه اوراسیا و از دست دادن تعرفه ترجیحی
- مغایرت شرح، وزن یا کد تعرفه با فاکتور و پروانه صادراتی
- تردید گمرک در اصالت گواهی که به استعلام از مقام صادرکننده میانجامد (ماده ۳۵ آییننامه)
مقررات حاکم
- جاری متن رسمی خوانده شد
مرجع صدور گواهی مبدأ در ایران اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران است؛ قواعد مبدأ در آییننامه تعیین میشود.
- سند:
- قانون امور گمرکی، ماده ۱۷
- تاریخ:
- ۱۳۹۰/۰۸/۲۲ (2011-11-13)
- اجرا:
- 2012
- مرجع:
- مجلس شورای اسلامی
- جاری متن رسمی خوانده شد
تعریف اظهارنامه مبدأ، اظهارنامه مبدأ گواهیشده و گواهی مبدأ؛ گواهی مبدأ برای تعرفه ترجیحی، ضوابط تجاری یکجانبه یا موافقتنامهای و ملاحظات بهداشتی یا عمومی مطالبه میشود؛ فرم آن مطابق رویههای بینالمللی است.
- سند:
- آییننامه اجرایی قانون امور گمرکی، مواد ۳۳ تا ۳۷
- تاریخ:
- ۱۳۹۱/۱۲/۰۶ (2013-02-24)
- اجرا:
- 2013
- مرجع:
- هیئت وزیران
- جاری متن رسمی خوانده شد
اگر کشور سازنده احراز شده، از کشورهای ممنوعالمعامله نباشد و تعرفه ترجیحی یا محدودیت مقداری مطرح نباشد، گمرک میتواند از مطالبه گواهی مبدأ صرفنظر کند.
- سند:
- آییننامه اجرایی قانون امور گمرکی، ماده ۵۸ تبصره ۲
- تاریخ:
- ۱۳۹۱/۱۲/۰۶ (2013-02-24)
- اجرا:
- 2013
- مرجع:
- هیئت وزیران
- جاری گزارش ثانویه
موافقتنامه تجارت آزاد کامل اتحادیه اقتصادی اوراسیا و ایران از ۱۵ مه ۲۰۲۵ لازمالاجرا شد و جایگزین موافقتنامه موقت ۲۰۱۹ شد؛ قواعد مبدأ، گواهی یا اظهارنامه مبدأ را بهعنوان دلیل مبدأ میپذیرد.
- سند:
- EAEU–Iran FTA; Rules of Origin (EEC)
- تاریخ:
- ۱۴۰۴/۰۲/۲۵ (2025-05-15)
- اجرا:
- 2025-05-15
- مرجع:
- کمیسیون اقتصادی اوراسیا / دولت ایران
- جاری گزارش ثانویه
گواهی مبدأ مخصوص موافقتنامه اوراسیا در سامانه ملی گواهی مبدأ در اختیار اعضای اتاقهای سراسر کشور قرار گرفته است.
- سند:
- گزارش خبری
- تاریخ:
- ۱۴۰۴/۰۴/۱۰ (2025-07-01)
- اجرا:
- 2025
- مرجع:
- اتاق ایران
- در انتظار اجرا گزارش ثانویه
موافقتنامه تجاری اکو (اکوتا) هنوز اجرایی نشده است؛ اعلامیه استانبول ۲۰۲۶ از تأخیر اجرا یاد کرده و اعضا را به الحاق به اکوتای بازنگریشده پس از نهایی شدن تشویق کرده است.
- سند:
- ECO Istanbul Declaration
- تاریخ:
- دی ۱۴۰۴ (2026-01)
- مرجع:
- سازمان همکاری اقتصادی (اکو)
منابع
- ekhtebar.ir (re-publication of قانون امور گمرکی مصوب ۱۳۹۰/۰۸/۲۲, amended to 1401/02/11)(1390-08-22 (2011-11-13); read 2026-11-11)رسمی
- ekhtebar.ir (re-publication of آییننامه اجرایی قانون امور گمرکی، هیئت وزیران ۱۳۹۱/۱۲/۰۶، اصلاحات تا ۱۳۹۵)(1391-12-06 (2013-02-24); read 2026-11-11)رسمی
- Eurasian Economic Commission(2025-05-15)رسمی
- Eurasian Economic Commission (Rules of Origin, EAEU–Iran FTA)(2025)رسمی
- Mehr News Agency(1404-04-10 (2025-07-01))رسانهٔ وابسته به حکومت ایران
- Economic Cooperation Organization(2026-01)رسمی
- Dawn(2017)رسانهٔ خبری
- Tejarat News (citing ISNA)(undated in result)رسانهٔ خبری
بر پایه قانون امور گمرکی (۱۳۹۰ با اصلاحات) و آییننامه اجرایی آن که متن کامل آنها خوانده شد، و گزارشهای خبری تاریخدار برای تغییرات ۱۴۰۵. سایتهای دولتی مانند irica.ir، epl.irica.ir، ntsw.ir و tpo.ir هنگام بررسی در دسترس نبودند؛ مواردی که به آنها وابسته است «گزارش ثانویه» علامت خوردهاند.