آمار تجارت ایران و جمهوری آذربایجان
طبق آمار گمرک ایران، صادرات غیرنفتی ایران به جمهوری آذربایجان در سال ۱۴۰۳ حدود ۶۸۰ میلیون دلار بوده است؛ رقم واردات از این کشور در گزارشهای یافتشده به تفکیک نیامده است. آمار گزارششده خودِ جمهوری آذربایجان و گزارش ایران به کامترید ارقام متفاوتی نشان میدهند و این صفحه هر سه را جداگانه و با دوره و روش آورده است.
انتشار: آخرین بررسی: وضعیت اطلاعات:جاری
سطح اطمینان: متوسط
آمار گمرک ایران (معمولاً بدون نفت خام و بر پایه سال شمسی)، UN Comtrade و آمار کشور مقابل به دلیل تفاوت روش ثبت و دوره گزارش با هم فرق دارند. این اختلافها پنهان نشده است. ارقامی که منبع رسمی نداشت درج نشده یا «نیازمند تأیید» است.
آخرین آمار در دسترس
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
بر پایه آمار گمرک ایران که رسانهها بازنشر کردهاند، صادرات غیرنفتی ایران به جمهوری آذربایجان در سال ۱۴۰۳ حدود ۶۸۰ میلیون دلار و واردات از این کشور در گزارشهای یافتشده به تفکیک منتشر نشده بوده است.
تاریخ: سال ۱۴۰۳ · 20 Mar 2024 – 20 Mar 2025 — مرجع: گمرک جمهوری اسلامی ایران / Iran Customs (IRICA)
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
طبق دادههایی که جمهوری آذربایجان به پایگاه کامترید سازمان ملل گزارش کرده، واردات این کشور از ایران در سال ۲۰۲۵ میلادی ۶۲۴ میلیون دلار و صادراتش به ایران ۲۰٫۰ میلیون دلار بوده است.
تاریخ: 2025 — مرجع: کمیته دولتی گمرک آذربایجان / State Customs Committee of Azerbaijan
| شاخص | دوره | ارزش (میلیون دلار آمریکا) | سهم |
|---|---|---|---|
| صادرات غیرنفتی ایران به جمهوری آذربایجان | سال ۱۴۰۳ (۱ فروردین ۱۴۰۳ تا ۳۰ اسفند ۱۴۰۳ = ۲۰ مارس ۲۰۲۴ تا ۲۰ مارس ۲۰۲۵) | حدود 680 | 1.18% (محاسبه: 680 ÷ 57,844) |
| صادرات ایران به جمهوری آذربایجان (گزارش ایران به کامتریدِ سازمان ملل؛ شامل نفت) | سال میلادی ۲۰۲۳ در کامترید | 558 | — |
| واردات ایران از جمهوری آذربایجان (گزارش ایران به کامترید) | سال میلادی ۲۰۲۳ در کامترید | 46.6 | — |
| واردات جمهوری آذربایجان از ایران (گزارش جمهوری آذربایجان) | سال میلادی 2025 | 624 | — |
| صادرات جمهوری آذربایجان به ایران (گزارش جمهوری آذربایجان) | سال میلادی 2025 | 20.0 | — |
| وزن (تن) به تفکیک این کشور | — | در منابع یافتشده منتشر نشده | — |
| تغییر نسبت به دوره مشابه سال قبل (به تفکیک کشور) | — | در منابع یافتشده منتشر نشده | — |
واحد: میلیون دلار آمریکا. ارقام گمرک ایران غیرنفتیاند (بدون نفت خام، برق، خدمات فنیومهندسی و تجارت چمدانی)، بر پایه سال شمسی و از گزارشهای رسانهای که آمار گمرک را بازنشر کردهاند. «حدود» یعنی رقم گردشده در منبع. سهمهایی که «محاسبه» دارند تحلیل ماست: ارزش کشور تقسیم بر کل صادرات غیرنفتی ۱۴۰۳ (۵۷٬۸۴۴) یا کل واردات ۱۴۰۳ (۷۲٬۳۷۵) یا کل تجارت غیرنفتی ۱۴۰۳ (۱۳۰٬۲۱۹ میلیون دلار). ارقام کامترید بر پایه سال میلادیاند؛ گزارش ایران به کامترید شامل نفت خام (فصل ۲۷) است و با آمار «غیرنفتی» گمرک قابل مقایسه نیست. واردات طرف مقابل معمولاً CIF و صادرات FOB است.
روند چندساله
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
جدول روند، ارقام گزارششده ایران و جمهوری آذربایجان به کامترید سازمان ملل را سالبهسال کنار هم میگذارد. ستون «گزارش ایران» شامل نفت خام است و ردیفهای سال شمسی از آمار غیرنفتی گمرک ایران آمدهاند؛ این دو مستقیماً قابل جمع یا مقایسه نیستند.
| سال / دوره | صادرات ایران به این کشور (گزارش ایران) | واردات ایران از این کشور (گزارش ایران) | واردات جمهوری آذربایجان از ایران (گزارش جمهوری آذربایجان) | صادرات جمهوری آذربایجان به ایران (گزارش جمهوری آذربایجان) |
|---|---|---|---|---|
| 2019 | 349 | 18.7 | — | — |
| 2020 | 307 | 76.1 | 301 | 38.5 |
| 2021 | 394 | 42.5 | 398 | 45.6 |
| 2022 | 462 | 36.5 | 476 | 29.8 |
| 2023 | 558 | 46.6 | 473 | 14.3 |
| 2024 | — | — | 633 | 14.0 |
| 2025 | — | — | 624 | 20.0 |
| سال ۱۴۰۳ | ~680 | — | — | — |
واحد: میلیون دلار آمریکا، به قیمت جاری. سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ سال مرجع کامترید (میلادی) هستند؛ کامترید برای ایران پس از ۲۰۲۳ دادهای ندارد. «گزارش ایران» در کامترید شامل نفت خام است. «—» یعنی داده گزارش نشده است. ردیفهای ۱۴۰۳ و ۱۰ ماهه ۱۴۰۴ آمار غیرنفتی گمرک ایراناند و «~» یعنی رقم گردشده در منبع.
کالاهای اصلی صادراتی ایران به این کشور
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
به گزارش جمهوری آذربایجان به کامترید، مهمترین گروههای واردات جمهوری آذربایجان از ایران در سال ۲۰۲۵ به ترتیب لبنیات، تخم پرندگان، عسل (فصل ۰۴)، پلاستیک و مصنوعات آن (فصل ۳۹)، آهن و فولاد (فصل ۷۲) بودهاند.
تاریخ: 2025
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
در گزارش ایران به کامترید برای ۲۰۲۳، گروههای اصلی صادرات ایران به جمهوری آذربایجان مصنوعات آهنی و فولادی (فصل ۷۳)، پلاستیک و مصنوعات آن (فصل ۳۹)، لبنیات، تخم پرندگان، عسل (فصل ۰۴) بودهاند؛ این گزارش شامل نفت خام است.
تاریخ: 2023
| رتبه | فصل HS | گروه کالا | ارزش (میلیون دلار) | سال |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 04 | لبنیات، تخم پرندگان، عسل | 91.1 | 2025 |
| 2 | 39 | پلاستیک و مصنوعات آن | 89.9 | 2025 |
| 3 | 72 | آهن و فولاد | 88.1 | 2025 |
| 4 | 73 | مصنوعات آهنی و فولادی | 32.6 | 2025 |
| 5 | 08 | میوه و مغزها | 32.1 | 2025 |
| 1 | 73 | مصنوعات آهنی و فولادی | 149 | ۲۰۲۳ |
| 2 | 39 | پلاستیک و مصنوعات آن | 104 | ۲۰۲۳ |
| 3 | 04 | لبنیات، تخم پرندگان، عسل | 31.1 | ۲۰۲۳ |
| 4 | 72 | آهن و فولاد | 26.5 | ۲۰۲۳ |
| 5 | 08 | میوه و مغزها | 25.9 | ۲۰۲۳ |
واحد: میلیون دلار آمریکا. گروهبندی در سطح فصلهای دورقمی نظام هماهنگ (HS). بخش اول: آمار گزارششده کشور طرف مقابل (واردات با ارزش CIF، صادرات FOB) در سال میلادی ذکرشده؛ بخش دوم: گزارش ایران به کامترید برای ۲۰۲۳ که شامل نفت خام و میعانات (فصل ۲۷) است. رتبهبندی بر پایه ارزش؛ تحلیل ما فقط مرتبسازی است.
کالاهای اصلی وارداتی ایران از این کشور
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
به گزارش جمهوری آذربایجان به کامترید، مهمترین گروههای صادرات جمهوری آذربایجان به ایران در سال ۲۰۲۵ به ترتیب سوختهای معدنی، نفت و فرآوردهها (فصل ۲۷)، پنبه (فصل ۵۲)، محصولات شیمیایی گوناگون (فصل ۳۸) بودهاند.
تاریخ: 2025
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
در گزارش ایران به کامترید برای ۲۰۲۳، گروههای اصلی واردات ایران از جمهوری آذربایجان ماشینآلات و دستگاههای مکانیکی (فصل ۸۴)، خودرو و قطعات (فصل ۸۷)، پنبه (فصل ۵۲) بودهاند.
تاریخ: 2023
| رتبه | فصل HS | گروه کالا | ارزش (میلیون دلار) | سال |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 27 | سوختهای معدنی، نفت و فرآوردهها | 10.1 | 2025 |
| 2 | 52 | پنبه | 2.6 | 2025 |
| 3 | 38 | محصولات شیمیایی گوناگون | 2.2 | 2025 |
| 4 | 76 | آلومینیوم و مصنوعات آن | 1.1 | 2025 |
| 5 | 73 | مصنوعات آهنی و فولادی | 0.7 | 2025 |
| 1 | 84 | ماشینآلات و دستگاههای مکانیکی | 27.9 | ۲۰۲۳ |
| 2 | 87 | خودرو و قطعات | 5.9 | ۲۰۲۳ |
| 3 | 52 | پنبه | 2.7 | ۲۰۲۳ |
| 4 | 90 | ابزار اپتیک، اندازهگیری و پزشکی | 1.9 | ۲۰۲۳ |
| 5 | 23 | پسماند صنایع غذایی و خوراک دام | 1.8 | ۲۰۲۳ |
واحد: میلیون دلار آمریکا. گروهبندی در سطح فصلهای دورقمی نظام هماهنگ (HS). بخش اول: آمار گزارششده کشور طرف مقابل (واردات با ارزش CIF، صادرات FOB) در سال میلادی ذکرشده؛ بخش دوم: گزارش ایران به کامترید برای ۲۰۲۳ که شامل نفت خام و میعانات (فصل ۲۷) است. رتبهبندی بر پایه ارزش؛ تحلیل ما فقط مرتبسازی است.
مقایسه منابع آماری
- تحلیلجاری
برای سال ۲۰۲۳، صادرات ایران به جمهوری آذربایجان طبق گزارش ایران ۵۵۸ میلیون دلار و واردات جمهوری آذربایجان از ایران طبق گزارش جمهوری آذربایجان ۴۷۳ میلیون دلار است؛ اختلاف ۸۵٫۳ میلیون دلار (محاسبه: رقم ایران منهای رقم طرف مقابل). بخشی از اختلاف به شمول نفت خام در گزارش ایران، تفاوت CIF/FOB، زمان ثبت و نحوه تعیین کشور مبدأ/مقصد برمیگردد.
| جریان | دوره | رقم طرف ایران | رقم طرف مقابل | اختلاف (ایران − طرف مقابل) | توضیح |
|---|---|---|---|---|---|
| صادرات ایران ← واردات طرف مقابل | سال ۲۰۲۳ (کامترید) | 558 | 473 | 85.3 | گزارش ایران شامل نفت است؛ واردات طرف مقابل CIF |
| واردات ایران ← صادرات طرف مقابل | سال ۲۰۲۳ (کامترید) | 46.6 | 14.3 | 32.3 | واردات ایران CIF؛ صادرات طرف مقابل FOB |
| صادرات غیرنفتی ایران (گمرک) ← واردات طرف مقابل | ۱۴۰۳ شمسی در برابر ۲۰۲۴ میلادی | حدود 680 | 633 | 46.9 | دورهها حدود ۹.۵ ماه همپوشانی دارند و یکسان نیستند |
واحد: میلیون دلار آمریکا. اختلاف = رقم طرف ایران منهای رقم طرف مقابل (تحلیل ما). ردیفهای ۲۰۲۳ هر دو از کامترید سازمان مللاند (گزارش ایران شامل نفت خام). ردیفهای ۱۴۰۳ رقم غیرنفتی گمرک ایران (سال شمسی) را با رقم سال میلادی ۲۰۲۴ طرف مقابل مقایسه میکنند و فقط برای نشاندادن مرتبه بزرگی اختلافاند، نه مقایسه دقیق.
منابع
- UN Comtrade (data reported by Azerbaijan)(accessed 2026-11-11)رسمی
- UN Comtrade (data reported by Iran, partner Azerbaijan)(accessed 2026-11-11)رسمی
- Ecoiran (citing Iran Customs, IRICA)(14 Ordibehesht 1404 (4 May 2025))رسانهٔ خبری
- UN Comtrade (HS 2-digit, data reported by Azerbaijan)(accessed 2026-11-11)رسمی
- UN Comtrade (HS 2-digit, data reported by Iran)(accessed 2026-11-11)رسمی