Global Giti
رویه‌های گمرکی

ارزش‌گذاری گمرکی

ارزش گمرکی کالای وارداتی بهای خرید در مبدأ به‌اضافهٔ بیمه و حمل و سایر هزینه‌ها تا اولین دفتر گمرکی (مبنای سیف) است و با نرخ ارز اعلامی بانک مرکزی به ریال تبدیل می‌شود. اگر سیاهه پذیرفته نشود، گمرک به‌ترتیب از پنج روش جایگزین استفاده می‌کند. برای سال ۱۴۰۵ طبق گزارش‌ها نرخ ارز مبنای حقوق ورودی، میانگین نرخ بهمن ۱۴۰۴ در بازار مورد تأیید بانک مرکزی است.

انتشار: آخرین بررسی: وضعیت اطلاعات:جاری

این صفحه اطلاع‌رسانی عمومی است و مشاوره حقوقی نیست. بخشنامه‌های گمرکی مرتب تغییر می‌کند و چند رقم مربوط به ۱۴۰۵ فقط از گزارش‌های خبری آمده است (با برچسب «گزارش ثانویه»). پیش از ارسال، الزامات فعلی کالای خود را از گمرک ایران، ترخیص‌کار دارای پروانه یا مرجع صادرکننده مجوز استعلام کنید. فقط رویه‌های قانونی شرح داده شده است.

چه کسی نیاز دارد

واردکنندگان، صادرکنندگان و ترخیص‌کاران (کارگزاران گمرکی).

از کجا و چگونه

اظهار ارزش در اظهارنامهٔ سامانهٔ جامع گمرکی (EPL)؛ رسیدگی در دایرهٔ ارزش گمرک اجرایی؛ اعتراض نزد گمرک و سپس کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی.

چه اطلاعاتی باید درج شود

  • سیاههٔ خرید (فاکتور) و سایر اسناد خرید
  • سند حمل و هزینهٔ حمل
  • بیمه‌نامه
  • اسناد بانکی در صورت ورود از طریق نظام بانکی
  • اسناد مربوط به هزینه‌های قابل افزودن (مانند حق امتیاز یا طراحی خارج از کشور، در صورت پرداخت)

صادرکننده یا تأییدکننده

گمرک اجرایی (دایرهٔ ارزش)؛ در صورت اختلاف، کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی و کمیسیون تجدیدنظر.

گام‌به‌گام

  1. ارزش معاملاتی واقعاً پرداخت‌شده یا قابل‌پرداخت بین طرفین غیرمرتبط را بر مبنای سیف در اظهارنامه درج کنید.
  2. گمرک ارزش را با اسناد مقایسه می‌کند؛ برای کالاهای بورسی می‌تواند از منابع بین‌المللی قیمت استفاده کند.
  3. اگر ارزش پذیرفته نشود، به‌ترتیب: کالای مثل همزمان از همان مبدأ، کالای مشابه همزمان، قیمت فروش در بازار داخل پس از تعدیل، ارزش محاسباتی، و روش انعطاف‌پذیر بر پایهٔ اطلاعات موجود اعمال می‌شود (جابه‌جایی روش سوم و چهارم فقط با درخواست واردکننده).
  4. واردکننده می‌تواند کتباً از چگونگی تعیین ارزش آگاه شود.
  5. ظرف ۳۰ روز از تعیین ارزش اعتراض کنید؛ پس از آن رسیدگی در مراجع حل اختلاف و با رعایت مهلت شش‌ماههٔ مادهٔ ۱۳۵ است.

اشتباهاتی که موجب توقف یا جریمه می‌شود

  • کم‌اظهاری ارزش: در صورت کشف مغایرتِ موجب زیان دولت پیش از ترخیص، علاوه بر مابه‌التفاوت جریمهٔ ۱۰ تا ۱۰۰ درصد مابه‌التفاوت (ماده ۱۰۸)؛ اگر مابه‌التفاوت بیش از ۵۰٪ حقوق ورودی باشد، حداقل جریمه ۵۰٪ است.
  • در صادرات، اظهار ارزش بیش از ۱۰٪ کمتر یا بیشتر از واقع برای کسب مزایا: جریمهٔ ۱۰ تا ۱۰۰ درصد مابه‌التفاوت ارزش (تبصرهٔ ماده ۱۰۷).
  • کشف اسناد خلاف واقع تا سه سال پس از ترخیص در حسابرسی: جریمهٔ ۳۰٪ تا سه برابر ارزش کالا (ماده ۱۴۳).
  • نادیده گرفتن ارتباط طرفین (مالکیت ۵٪ یا بیشتر، کنترل مشترک، خانواده) که می‌تواند ارزش معاملاتی را از پذیرش خارج کند.

مقررات حاکم

منابع

  1. ekhtebar.ir — republication of the Customs Affairs Law (approved 1390/08/22, amendments to 1401/02/11); official sites rc.majlis.ir / irica.ir unreachable(1390/08/22 (text as amended to 1401/02/11))رسمی
  2. ekhtebar.ir — republication of the Executive Regulation of the Customs Affairs Law (Cabinet, 1391/12/06, amendments to 1396/10/20)(1391/12/06 (as amended to 1396/10/20))رسمی
  3. Mehr News Agency — جزئیات ضوابط تجاری و گمرکی در قانون بودجه ۱۴۰۵(1405/01/31 (2026-04-20))رسانهٔ وابسته به حکومت ایران
  4. Digiato — CBI letter to IRICA on customs FX rate 1405(1405/01/17 (2026-04-06))رسانهٔ خبری
  5. Nabz-e Bourse (citing IRNA) — IRICA circular on 1405 duty FX basis and VAT(1405/01/17 (2026-04-06))رسانهٔ خبری

بر پایه قانون امور گمرکی (۱۳۹۰ با اصلاحات) و آیین‌نامه اجرایی آن که متن کامل آنها خوانده شد، و گزارش‌های خبری تاریخ‌دار برای تغییرات ۱۴۰۵. سایت‌های دولتی مانند irica.ir، epl.irica.ir، ntsw.ir و tpo.ir هنگام بررسی در دسترس نبودند؛ مواردی که به آنها وابسته است «گزارش ثانویه» علامت خورده‌اند.

سایر موضوعات

تهیه‌شده توسط تیم پژوهش گلوبال گیتیمنابع و روش تهیه