راهنمای صادرات ایران به افغانستان
راهنمای تخصصی صادرات به افغانستان برای فرآوردههای نفتی و گازی، مواد غذایی، محصولات کشاورزی، فولاد، سیمان و مصالح، مواد شیمیایی، پتروشیمی، ماشینآلات و کالاهای مصرفی: تعرفه، اسناد، مجوزها، استاندارد، مرزهای دوغارون و میلک، هزینهها، تشریفات واردات افغانستان، پرداخت و رقابت بازار.
انتشار: آخرین بررسی: وضعیت اطلاعات:جاری
اطلاعات تاریخدار است و مقررات طرفین مرز ممکن است ناگهان تغییر کند. محدودیتهای بانکی و تحریمها فقط بهصورت واقعیت بیان شدهاند. پیش از ارسال، وضعیت مرز و الزامات روز را از گمرک و طرف تجاری استعلام کنید.
ایران با حدود ۳۱ درصد بزرگترین مبدأ واردات افغانستان در ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ بوده است (بانک جهانی). بستهشدن مرز پاکستان از مهر ۱۴۰۴ سهم مسیر ایران را بالا برد، اما جنگ اسفند ۱۴۰۴ و اختلال هرمز بخشی از تجارت را به آسیای مرکزی برد. بانکداری محدود، تحریمها، تغییرات ناگهانی تعرفه و ممنوعیتهای صادراتی ایران مهمترین ریسکها هستند.
جاریسطح اطمینان: متوسطفرآوردههای نفتی و گاز مایع به افغانستانسوخت بزرگترین گروه صادرات ایران به افغانستان است (گازوئیل، بنزین، گاز مایع). رقبای اصلی روسیه، ترکمنستان و قزاقستاناند و واردات ریلی سوخت روسیه و بلاروس در فصل نخست ۲۰۲۶ بیش از ۵۰ درصد رشد کرد. مجوز صادرات فرآورده در ایران تابع مقررات خاص وزارت نفت است و جزئیات آن در این پژوهش تأیید نشد.
جاریسطح اطمینان: متوسطمواد غذایی فرآوریشده به افغانستانمواد غذایی (لبنیات، تخممرغ، روغن، شیرینی و غذای فرآوریشده) از گروههای اصلی صادرات ایران به افغانستان است. از اسفند ۱۴۰۴ صادرات همهٔ محصولات غذایی و کشاورزی ایران ممنوع شد و فقط کالاهای فهرستهای استثنا مجازند. افغانستان در ۱۴۰۵ تعرفهٔ شکر، روغن زیتون، بیسکویت و آبمیوه را بالا برد.
جاریسطح اطمینان: متوسطمحصولات کشاورزی تازه و خشک به افغانستانمیوه، سبزی و حبوبات ایران در بازار افغانستان رقابت میکنند، اما از اسفند ۱۴۰۴ زیر ممنوعیت فراگیر صادرات کشاورزیاند و فقط اقلام استثنا مجازند. افغانستان در دی ۱۴۰۴ تعرفهٔ برخی میوههای فصلی را به ۸۰ درصد رساند. عوارض صادرات محصولات پرآببر ایران از برنامهٔ هفتم اجرا میشود.
جاریسطح اطمینان: متوسطفولاد و مقاطع فولادی به افغانستانآهن و فولاد (میلگرد، نبشی، ورق موجدار) از ده گروه اصلی صادرات ایران به افغانستان است. ASQA در ۱۴۰۴–۱۴۰۵ چند محمولهٔ فولاد غیرمنطبق را در اسلامقلعه مرجوع کرد. نرخ فعلی عوارض صادرات فولاد ایران تأیید نشد؛ ارقام رایج مربوط به ۱۴۰۱ است.
جاریسطح اطمینان: متوسطسیمان و مصالح ساختمانی به افغانستانسیمان و مصالح ساختمانی از اقلام اصلی صادرات ایران به افغانستاناند. صادرات سیمان و کلینکر از ایران از شهریور ۱۴۰۴ فقط با گواهی خرید از رینگ صادراتی بورس کالا مجاز است. ازبکستان در نه ماه ۲۰۲۵ حدود ۲۷۳ هزار تن سیمان به افغانستان فرستاد و چند کارخانهٔ جدید با مجموع ۹ میلیون تن ظرفیت در افغانستان برنامهریزی شده است.
جاریسطح اطمینان: متوسطمواد شیمیایی به افغانستانمواد شیمیایی آلی در ده گروه اصلی صادرات ایران به افغانستان است. واردات مواد شیمیایی افغانستان در ژانویهٔ ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل ۱۴٫۳ درصد کاهش یافت. برخی مواد شیمیایی پیشساز در ایران و نیترات آمونیوم در افغانستان (طبق تعرفهٔ ۲۰۱۲) کنترل یا ممنوع بودهاند.
جاریسطح اطمینان: پایینپتروشیمی، پلیمر و قیر به افغانستانپلاستیک و پلیمر دومین گروه بزرگ صادرات ایران به افغانستان در گزارش اتاق تهران است و واردات پلاستیک افغانستان در ژانویهٔ ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل ۲۲٫۳ درصد رشد کرد. برخی محصولات پتروشیمی در ایران مشمول عوارض صادراتیاند و نرخ فعلی آنها تأیید نشد.
جاریسطح اطمینان: متوسطماشینآلات و قطعات خودرو به افغانستانقطعات یدکی خودرو و ماشینآلات از اقلام وارداتی افغانستان از ایراناند. واردات کالاهای سرمایهای افغانستان در ژانویهٔ ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل ۸ درصد کاهش یافت. رقیب اصلی چین است که از راه ریلی هیرتان و آسیای مرکزی کالا میفرستد.
جاریسطح اطمینان: پایینکالاهای مصرفی به افغانستانشوینده، ظروف پلاستیکی، فرش ماشینی، منسوجات و لوازم خانگی ایرانی در افغانستان شناختهشدهاند. واردات کالاهای مصرفی افغانستان در ژانویهٔ ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل ۴٫۳ درصد کاهش یافت و افغانستان تعرفهٔ برخی کالاهای مصرفی را در ۱۴۰۴–۱۴۰۵ تا ۸۰ درصد بالا برد.
جاریسطح اطمینان: متوسطتعارض منابع
هر جا منابع با هم اختلاف دارند، هر دو روایت آمده است.
- ارزش صادرات ایران به افغانستان در ۱۴۰۴/۲۰۲۵ میان منابع متفاوت است: گمرک ایران ۱٫۶۶ میلیارد دلار غیرنفتی در هشت ماه؛ رایزن بازرگانی ایران ۲٫۷ میلیارد دلار کل تجارت ۱۴۰۴؛ منطقهٔ آزاد دوغارون حدود ۳٫۲ میلیارد دلار در سال؛ وزارت تجارت طالبان ۳٫۴۵ میلیارد دلار واردات از ایران در ۲۰۲۵. تفاوت بخشی ناشی از شمول سوخت و تفاوت تقویم است.
- نیمهٔ نخست ۱۴۰۴: وزارت تجارت افغانستان واردات از ایران را ۱٫۶۱۳ میلیارد دلار و استاندار خراسان جنوبی صادرات ایران را ۱٫۱۵ میلیارد دلار (غیرنفتی) اعلام کردند.
- سهم مسیر ایران: بانک جهانی (تا ژانویهٔ ۲۰۲۶) حدود ۶۰ درصد واردات را از کریدور ایران میداند، اما دادهٔ ژوئن ۲۰۲۶ مسیرهای ایران را ۴۶ و آسیای مرکزی را ۴۸ درصد نشان میدهد و یک فعال بازار (خرداد ۱۴۰۵) بیش از ۶۰ درصد تجارت را از آسیای مرکزی میداند. تفاوت عمدتاً زمانی (پیش و پس از اختلال هرمز) است.
- ماهیرود: صفحهٔ گذرگاههای این سایت آخرین گزارش را توقف تجارت در ۲۰۲۱ میداند، اما استاندار خراسان جنوبی (آبان ۱۴۰۴) ماهیرود را نخستین نقطهٔ صادراتی به افغانستان و عبور ۱٫۰۳ میلیون تن در نیمهٔ نخست سال را گزارش کرد؛ این با سهم ۶۰ درصدی دوغارون نیز ناسازگار است.
- عوارض صادرات فولاد: گزارش دنیای اقتصاد دربارهٔ کاهش عوارض شمش (۱۷ به ۸ درصد) و اسلب (۲۲ به ۱۷ درصد) و کاهش ردیفها از ۶۹ به ۴۷ مربوط به اردیبهشت ۱۴۰۱ است، نه ۱۴۰۵؛ دانشنامهٔ ترخیص این سایت آن را ۱۴۰۵ ذکر کرده است.
- معافیت تحریمی چابهار: چند رسانه انقضای آن را ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ گزارش کردند، اما یک رسانه در مرداد ۱۴۰۵ از تمدید آن تا اوایل سال بعد خبر داد.
- نام نهاد استاندارد: منابع ۱۴۰۴ از «ادارهٔ ملی استندرد» (ANSA) و منابع ۱۴۰۵ از «ادارهٔ استندرد و کیفیت» (ASQA) نام میبرند؛ ایزو تغییر نام را نوامبر ۲۰۲۵ ذکر میکند.
تاریخ گردآوری اطلاعات: 2026-11-11 · سایتهای رسمی که هنگام بررسی در دسترس نبودند: ansa.gov.af / www.ansa.gov.af (DNS failure), iso.org (403 to direct fetch), irica.ir, ntsw.ir, tpo.ir (not attempted; known unreachable), customs.mof.gov.af tariff book (not found), ttd.wto.org applied tariff detail (no post-2018 data), macmap.org (login required, not used), reliefweb.int (403), tolonews.com (403), eurasiareview.com (403), ahram.org.eg (403), ekantipur.com (403), profit.pakistantoday.com.pk (403), en.otaghiranonline.ir news/55988, 66323 (404)
تهیهشده توسط تیم پژوهش گلوبال گیتیمنابع و روش تهیه