مواد غذایی فرآوریشده به افغانستان
مواد غذایی (لبنیات، تخممرغ، روغن، شیرینی و غذای فرآوریشده) از گروههای اصلی صادرات ایران به افغانستان است. از اسفند ۱۴۰۴ صادرات همهٔ محصولات غذایی و کشاورزی ایران ممنوع شد و فقط کالاهای فهرستهای استثنا مجازند. افغانستان در ۱۴۰۵ تعرفهٔ شکر، روغن زیتون، بیسکویت و آبمیوه را بالا برد.
انتشار: آخرین بررسی: وضعیت اطلاعات:جاری
سطح اطمینان: متوسط
اطلاعات تاریخدار است و مقررات طرفین مرز ممکن است ناگهان تغییر کند. محدودیتهای بانکی و تحریمها فقط بهصورت واقعیت بیان شدهاند. پیش از ارسال، وضعیت مرز و الزامات روز را از گمرک و طرف تجاری استعلام کنید.
کد HS و تعرفه
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
لبنیات و تخممرغ: فصل ۰۴؛ آرد: فصل ۱۱؛ روغنها: فصل ۱۵؛ شکر و شیرینی: فصل ۱۷؛ فرآوردههای غلات و بیسکویت: فصل ۱۹.
سند: HS 2022 — مرجع: World Customs Organization
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
میانگین تعرفهٔ تثبیتشدهٔ (سقف تعهدشده در WTO) افغانستان برای گروه «لبنیات» 29.2 درصد و حداکثر آن 60 درصد است (پوشش تثبیت 100 درصد). این سقف است، نه نرخ اعمالشده.
سند: World Tariff Profiles 2026, Part A.2 — تاریخ: 2026 — مرجع: WTO
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
میانگین تعرفهٔ تثبیتشدهٔ (سقف تعهدشده در WTO) افغانستان برای گروه «غلات و فرآوردههای غذایی» 35.4 درصد و حداکثر آن 60 درصد است (پوشش تثبیت 100 درصد). این سقف است، نه نرخ اعمالشده.
سند: World Tariff Profiles 2026, Part A.2 — تاریخ: 2026 — مرجع: WTO
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
میانگین تعرفهٔ تثبیتشدهٔ (سقف تعهدشده در WTO) افغانستان برای گروه «قند و شیرینی» 35.3 درصد و حداکثر آن 50 درصد است (پوشش تثبیت 100 درصد). این سقف است، نه نرخ اعمالشده.
سند: World Tariff Profiles 2026, Part A.2 — تاریخ: 2026 — مرجع: WTO
- آمار یا اطلاعیه رسمینیازمند تأیید از مرجع رسمی
تعرفهٔ اعمالشدهٔ هر ردیف افغانستان در منابع رسمی در دسترس پیدا نشد: پروفایل تعرفهٔ WTO ۲۰۲۶ فقط نرخهای تثبیتشده (بانددار) را دارد و آخرین میانگین تعرفهٔ اعمالشده در پایگاه WTO مربوط به ۲۰۱۸ (۶٫۵ درصد ساده) است. نرخ ردیف کالای خود را از گمرک افغانستان یا Market Access Map استعلام کنید.
تاریخ: 2026 — مرجع: WTO / ITC / UNCTAD
مدارک صادرات
- رویه گزارششدهجاری
در ایران صادرات با اظهارنامهٔ صادراتی در سامانهٔ گمرک و بر پایهٔ قانون امور گمرکی ۱۳۹۰ انجام میشود؛ جزئیات مدارک (کارت بازرگانی، سیاههٔ فروش، پروانهٔ صادراتی) در دانشنامهٔ ترخیص همین سایت آمده است. سایتهای گمرک و سامانهٔ جامع تجارت در این پژوهش در دسترس نبودند.
مرجع: Iran Customs Administration (IRICA)
- رویه گزارششدهنیازمند تأیید از مرجع رسمی
گواهی بهداشت صادراتی سازمان غذا و دارو بسته به الزام مقصد؛ رویهٔ دقیق آن برای افغانستان تأیید نشد.
مرجع: Iran Food and Drug Administration
مجوزها (ایران و افغانستان)
- رویه گزارششدهجاری
دولت ایران از ۱۱–۱۲ اسفند ۱۴۰۴ (۲–۳ مارس ۲۰۲۶) صادرات همهٔ محصولات غذایی و کشاورزی را تا اطلاع ثانوی ممنوع کرد؛ نامهٔ ۱۳ اسفند ۱۴۰۴ فصلهای ۱ تا ۲۴ مقررات صادرات و واردات را پوشش میدهد و استثناها با فهرستهای بعدی ابلاغ میشوند.
سند: Letter 7365591 (13 Esfand 1404) — تاریخ: ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ · 2026-03-03 — اجرا: 2026-03-02 — مرجع: Government of Iran / Ministry of Agriculture Jihad / TPO
- رویه گزارششدهجاری
تا شهریور ۱۴۰۵ دستکم ۱۶ فهرست استثنا ابلاغ شد؛ فهرست شانزدهم (۱ شهریور ۱۴۰۵) آجیل، کشمش، خرما، مرکبات، قارچ و ادویه را آزاد و طیور زنده، چای و برنج سفید را مشروط به مجوز قبلی کرد. وضعیت هر کالا را پیش از قرارداد استعلام کنید.
تاریخ: ۱ شهریور ۱۴۰۵ · 2026-08-23 — مرجع: Ministry of Agriculture Jihad / TPO
- رویه گزارششدهجاری
صادرات تخممرغ خوراکی (ردیف ۰۴۰۷۲۱۱۰) با نامهٔ معاونت توسعهٔ بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی تا اطلاع ثانوی ممنوع است (گزارش فروردین ۱۴۰۵).
سند: Letter 7362762 (10 Esfand 1404) — تاریخ: ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ · 2026-04-20 — مرجع: Ministry of Agriculture Jihad
استانداردها
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
ادارهٔ ملی استندرد افغانستان (ANSA) طبق صفحهٔ عضویت ایزو در نوامبر ۲۰۲۵ به «ادارهٔ استندرد و کیفیت افغانستان» (ASQA) تغییر نام داد؛ این نهاد کالاهای وارداتی را در بنادر مرزی آزمایش و موارد غیرمنطبق را مرجوع میکند.
تاریخ: آبان/آذر ۱۴۰۴ · 2025-11 — مرجع: ASQA (formerly ANSA)
- رویه گزارششدهنیازمند تأیید از مرجع رسمی
کمیتهٔ فنی «مواد غذایی و محصولات کشاورزی» در ANSA وجود داشته است؛ الزامات برچسب و آزمایش واردات غذا را از ASQA استعلام کنید.
تاریخ: 2013-01
اظهار گمرکی
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
گمرک افغانستان اظهارنامه را در سامانهٔ ASYCUDA World پردازش میکند؛ گزارش آنکتاد (۲۰۱۹) میگوید کنترل ارزش گمرکی در این سامانه بیش از ۹۰ درصد تجارت را پایش میکند. این آمار قدیمی است.
تاریخ: 2019-07 — مرجع: Afghanistan Customs Department / UNCTAD
- رویه گزارششدهجاری
وزارت مالیهٔ افغانستان (۲۷ مرداد ۱۴۰۱) اعلام کرد هیچ شرکتی حق ندارد کالا را به نام شرکت دیگر وارد کند و برای شرکتها حساب کاربری ASYCUDA ایجاد کرد تا ترخیص را از دفتر خود یا از خارج انجام دهند.
تاریخ: ۲۷ مرداد ۱۴۰۱ · 2022-08-18 — مرجع: Ministry of Finance (Afghanistan)
مرزهای مناسب
- رویه گزارششدهجاری
دوغارون–اسلامقلعه مسیر اصلی جادهای به هرات و غرب افغانستان است (حدود ۶۰ درصد صادرات طبق مقام منطقهٔ آزاد دوغارون).
تاریخ: ۱۰ آذر ۱۴۰۴ · 2025-12-01
- رویه گزارششدهجاری
میلک–زرنج برای جنوب و جنوبغرب (نیمروز، هلمند، قندهار) مناسب است؛ مسیر دوم با ظرفیت حدود ۱۰۰۰ وسیله در روز اعلام شده است.
تاریخ: ۱۷ دی ۱۴۰۴ · 2026-01-07
- رویه گزارششدهجاری
ماهیرود–فراه از خراسان جنوبی؛ استاندار آن را در آبان ۱۴۰۴ نخستین نقطهٔ صادراتی به افغانستان خواند.
تاریخ: ۱۷ آبان ۱۴۰۴ · 2025-11-08
هزینهها (گمرکی و حمل)
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
میانگین تعرفهٔ تثبیتشدهٔ (سقف تعهدشده در WTO) افغانستان برای گروه «لبنیات» 29.2 درصد و حداکثر آن 60 درصد است (پوشش تثبیت 100 درصد). این سقف است، نه نرخ اعمالشده.
سند: World Tariff Profiles 2026, Part A.2 — تاریخ: 2026 — مرجع: WTO
- رویه گزارششدهنیازمند تأیید از مرجع رسمی
راهنمای ۲۰۱۳: مالیات ۲ درصدی سرهمیاشت و فرم T‑1 به مواد غذایی تعلق نمیگرفت؛ وضعیت فعلی نیازمند تأیید از مرجع رسمی است.
تاریخ: 2013-01
- تجربه بازارجاری
هزینهٔ حمل فقط بهصورت گزارش بازار در دست است: یک شرکت حمل در کابل (خرداد ۱۴۰۵) گفت کرایهٔ هر کانتینر کالا به افغانستان پیش از بحران هرمز ۳۰۰۰ تا ۳۶۰۰ دلار بود و به بیش از ۷۰۰۰ و برای برخی کالاها بیش از ۱۱۰۰۰ دلار رسید. نرخ حمل جادهای ایران–افغانستان از منبع معتبر یافت نشد.
تاریخ: ۴ خرداد ۱۴۰۵ · 2026-05-25
محدودیتها و ممنوعیتها
- رویه گزارششدهجاری
دولت ایران از ۱۱–۱۲ اسفند ۱۴۰۴ (۲–۳ مارس ۲۰۲۶) صادرات همهٔ محصولات غذایی و کشاورزی را تا اطلاع ثانوی ممنوع کرد؛ نامهٔ ۱۳ اسفند ۱۴۰۴ فصلهای ۱ تا ۲۴ مقررات صادرات و واردات را پوشش میدهد و استثناها با فهرستهای بعدی ابلاغ میشوند.
سند: Letter 7365591 (13 Esfand 1404) — تاریخ: ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ · 2026-03-03 — اجرا: 2026-03-02 — مرجع: Government of Iran / Ministry of Agriculture Jihad / TPO
- رویه گزارششدهجاری
تا شهریور ۱۴۰۵ دستکم ۱۶ فهرست استثنا ابلاغ شد؛ فهرست شانزدهم (۱ شهریور ۱۴۰۵) آجیل، کشمش، خرما، مرکبات، قارچ و ادویه را آزاد و طیور زنده، چای و برنج سفید را مشروط به مجوز قبلی کرد. وضعیت هر کالا را پیش از قرارداد استعلام کنید.
تاریخ: ۱ شهریور ۱۴۰۵ · 2026-08-23 — مرجع: Ministry of Agriculture Jihad / TPO
- رویه گزارششدهجاری
کمیتهٔ تعرفه (اردیبهشت ۱۴۰۵) تعرفهٔ روغن زیتون، شکر، بیسکویت و آبمیوه را برای حمایت از تولید داخلی افزایش داد؛ نرخ جدید و تاریخ اجرا اعلام نشد.
تاریخ: ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ · 2026-05-17 — مرجع: Ministry of Finance (Afghanistan), tariff committee
تشریفات واردات در افغانستان
- رویه گزارششدهنیازمند تأیید از مرجع رسمی
راهنمای واردات افغانستان (ژانویهٔ ۲۰۱۳، پیش از ۲۰۲۱) این مدارک را برای ترخیص نهایی فهرست میکند: بارنامه یا «بارنامهٔ» جادهای افغانی، سیاههٔ تجاری تفصیلی، فهرست بستهبندی، بیمهنامه، جواز کسب، تصدیق مالیاتی، گواهی آزمایشگاهی/استاندارد/بهداشتی برای کالاهای محدود، رسید ترمینال و گواهی مبدأ. فهرست فعلی نیازمند تأیید از مرجع رسمی است.
تاریخ: 2013-01 — مرجع: Afghanistan Customs Department
- رویه گزارششدهنیازمند تأیید از مرجع رسمی
طبق همان راهنمای ۲۰۱۳، بازرگان پس از ثبت در ثبت مرکزی (ACBR) باید جواز تجارت را از ریاست جوازدهی وزارت تجارت بگیرد؛ واردکنندهٔ بدون جواز بهجای ۲ درصد، ۳ درصد مالیات ثابت میپرداخت. اعتبار این قواعد در دورهٔ طالبان نیازمند تأیید از مرجع رسمی است.
تاریخ: 2013-01 — مرجع: Ministry of Industry and Commerce (Afghanistan)
- رویه گزارششدهنیازمند تأیید از مرجع رسمی
مالیاتهای جانبی واردات در راهنمای ۲۰۱۳: مالیات ثابت ۲ درصد (یا ۳ درصد بدون جواز) و مالیات بر عواید کسب (BRT) ۲ درصد، هر دو بر مجموع ارزش گمرکی و حقوق گمرکی، بهعلاوهٔ ۲ درصد حقوق گمرکی برای سرهمیاشت (بهجز مواد غذایی). نرخهای فعلی نیازمند تأیید از مرجع رسمی است.
تاریخ: 2013-01 — مرجع: Afghanistan Customs Department
پرداخت
- متن رسمیجاری
مجوز عمومی ۲۰ اوفک آمریکا (۶ اسفند ۱۴۰۰) معاملات تجاری مربوط به افغانستان، از جمله واردات و صادرات و پرداخت عوارض و مالیات به نهادهای حاکم، را مجاز میکند، اما انتقال مالی به طالبان، شبکهٔ حقانی یا اشخاص تحریمی را مجاز نمیکند (جز پرداخت مالیات، عوارض و هزینههای مشابه).
سند: OFAC Afghanistan-related GL 20; FAQ 992 — تاریخ: ۶ اسفند ۱۴۰۰ · 2022-02-25 — مرجع: US Treasury OFAC
- رویه گزارششدهجاری
تحریمهای سازمان ملل علیه ایران در ۶ مهر ۱۴۰۴ (۲۸ سپتامبر ۲۰۲۵) با سازوکار «اسنپبک» بازگشت؛ اتحادیهٔ اروپا و بریتانیا تحریمهای موازی از جمله علیه بانک مرکزی ایران اعمال کردند. پیش از هر معامله، طرفین را با فهرستهای تحریم (از جمله فهرست ۱۹۸۸ شورای امنیت) غربال کنید و مشاورهٔ حقوقی بگیرید.
تاریخ: ۶ مهر ۱۴۰۴ · 2025-09-28 — مرجع: UN Security Council
- رویه گزارششدهجاری
حواله در افغانستان شبکهٔ غیررسمی انتقال پول مبتنی بر اعتماد است و طبق گزارش نیو امریکا (۲۰۲۲) بین ۵۰ تا ۹۰ درصد تراکنشها بسته به ولایت از این راه انجام میشود. بانک مرکزی افغانستان صرافان و ارائهدهندگان خدمات پولی را جواز میدهد؛ استفاده از حوالهدار بیجواز یا انتقال برای اشخاص تحریمی غیرقانونی و پرخطر است و ضوابط ارزی ایران نیز باید رعایت شود.
تاریخ: 2022-09-14 — مرجع: Da Afghanistan Bank
تقاضا و رقبا
- رویه گزارششدهجاری
تخممرغ و اقلام غذایی در فهرست واردات افغانستان از ایران در نیمهٔ نخست ۱۴۰۴ آمده است.
تاریخ: ۷ مهر ۱۴۰۴ · 2025-09-29
- رویه گزارششدهجاری
قزاقستان عرضهکنندهٔ اصلی غلات و آرد افغانستان است؛ واردات غذای افغانستان در ژانویهٔ ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل ۷٫۵ درصد رشد کرد.
تاریخ: 2026-03-22 / 2026-02
- تحلیلجاری
اتاق تهران (تیر ۱۴۰۵) بازگشت حدود ۴ میلیون مهاجر افغان از ایران را فرصتی برای برندهای غذایی و لبنی ایرانی میداند؛ این یک تحلیل است.
تاریخ: تیر ۱۴۰۵ · 2026-07
مشکلات رایج
- تحلیلجاری
ممنوعیت فراگیر صادرات غذایی ایران و تغییر پیاپی فهرستهای استثنا، قراردادهای بلندمدت را پرریسک کرده است.
- رویه گزارششدهجاری
مقامهای هرات در اسفند ۱۴۰۴ هشدار دادند بازرگانانی که به بهانهٔ جنگ ایران قیمت را بالا ببرند تعقیب قانونی میشوند.
تاریخ: ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ · 2026-03-09
چکلیست بازرگان
- ردیف تعرفهٔ HS و نرخ فعلی حقوق گمرکی افغانستان را پیش از قیمتدهی از گمرک افغانستان یا Market Access Map استعلام کنید.
- مشخصات کالا را با استاندارد ملی افغانستان (ASQA) تطبیق دهید و گواهی آزمایشگاهی معتبر همراه کنید.
- نام گیرنده، کد HS، وزن و تعداد را در سیاهه، فهرست بستهبندی، گواهی مبدأ و سند حمل یکسان بنویسید.
- تعهد ارزی صادرات در ایران و ممنوعیتها یا عوارض صادراتی روز را پیش از قرارداد بررسی کنید.
- طرف افغان، بانک و صراف را با فهرستهای تحریم غربال کنید و فقط از مسیرهای پرداخت قانونی و دارای جواز استفاده کنید.
- وجود کالا در آخرین فهرست استثنای ممنوعیت صادرات غذایی را از سازمان توسعهٔ تجارت استعلام کنید.
پرسشهای متداول
- آیا صادرات مواد غذایی از ایران به افغانستان آزاد است؟
- از اسفند ۱۴۰۴ صادرات همهٔ محصولات غذایی و کشاورزی ممنوع است مگر کالاهای فهرستهای استثنا (دستکم ۱۶ فهرست تا شهریور ۱۴۰۵). وضعیت هر ردیف را استعلام کنید.
منابع
- World Customs Organization — HS Nomenclature 2022 edition(HS 2022 edition)رسمی
- WTO/ITC/UNCTAD — World Tariff Profiles 2026: Afghanistan(2026 (file dated 2026-06-15))رسمی
- WTO Tariff & Trade Data — Afghanistan profile(accessed 2026-11-11 (latest applied-tariff year shown: 2018))رسمی
- ekhtebar.ir (republication of Iran Customs Affairs Law 1390, as amended)(1390-08-22 (2011-11-13), amended)رسمی
- Global Trade Alert(2026-03-03 (updated to 2026-08-31))مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Pajhwok Afghan News (citing Tasnim)(2026-03-04)رسانهٔ خبری
- نبض بورس(1405-01-31 (2026-04-20))رسانهٔ خبری
- Global Trade Alert(2026-08-23)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Global Trade Alert(2026-07-20)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- ISO — member body page, Afghanistan Standard and Quality Authority (read via search excerpt; page blocked to direct fetch)(accessed 2026-11-11)رسمی
- Pajhwok Afghan News (citing ASQA)(2026-04-09)رسانهٔ خبری
- An Inventory to Importing Goods into Afghanistan (pre-2021 guide, hosted by Türkiye Ministry of Trade)(2013-01)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- UNCTAD ASYCUDA Programme — ASYCUDA in Action: Afghanistan(2019-07)رسمی
- Pajhwok Afghan News (citing Ministry of Finance)(2022-08-18)رسانهٔ خبری
- نبض بورس (به نقل از ایسنا)(1404-09-10 (2025-12-01))رسانهٔ خبری
- Afghanistan International(2026-01-08)رسانهٔ خبری
- Afghanistan International (citing South Khorasan governor)(2025-11-08)رسانهٔ خبری
- Afghanistan International(2026-05-25)رسانهٔ خبری
- Atlas Press(2026-05-17)رسانهٔ خبری
- US Treasury OFAC — FAQ 992 (Afghanistan General License 20)(2022-02-25)رسمی
- The National(2025-09-19)رسانهٔ خبری
- Iran Watch (republication of US State Department statement)(2025-09-27/28)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- New America(2022-09-14)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Da Afghanistan Bank — Non-Banking Financial Institutions Supervision Department(undated (directorate set up end of 1398))رسمی
- Pajhwok Afghan News(2025-09-29)رسانهٔ خبری
- The Times of Central Asia(2026-03-22)رسانهٔ خبری
- World Bank — Afghanistan Economic Monitor, January 2026 (Issue #10/FY2025)(2026-02 (January 2026 issue))رسمی
- اتاق بازرگانی تهران — گزارش تحلیلی-راهبردی توسعه مبادلات تجاری ایران با افغانستان(تیر ۱۴۰۵ (2026-06/07))مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Pajhwok Afghan News(2026-03-09)رسانهٔ خبری