محصولات کشاورزی تازه و خشک به افغانستان
میوه، سبزی و حبوبات ایران در بازار افغانستان رقابت میکنند، اما از اسفند ۱۴۰۴ زیر ممنوعیت فراگیر صادرات کشاورزیاند و فقط اقلام استثنا مجازند. افغانستان در دی ۱۴۰۴ تعرفهٔ برخی میوههای فصلی را به ۸۰ درصد رساند. عوارض صادرات محصولات پرآببر ایران از برنامهٔ هفتم اجرا میشود.
انتشار: آخرین بررسی: وضعیت اطلاعات:جاری
سطح اطمینان: متوسط
اطلاعات تاریخدار است و مقررات طرفین مرز ممکن است ناگهان تغییر کند. محدودیتهای بانکی و تحریمها فقط بهصورت واقعیت بیان شدهاند. پیش از ارسال، وضعیت مرز و الزامات روز را از گمرک و طرف تجاری استعلام کنید.
کد HS و تعرفه
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
سبزیها: فصل ۰۷؛ میوه و مغزها: فصل ۰۸؛ غلات: فصل ۱۰.
سند: HS 2022 — مرجع: World Customs Organization
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
میانگین تعرفهٔ تثبیتشدهٔ (سقف تعهدشده در WTO) افغانستان برای گروه «میوه و سبزی» 49.6 درصد و حداکثر آن 60 درصد است (پوشش تثبیت 100 درصد). این سقف است، نه نرخ اعمالشده.
سند: World Tariff Profiles 2026, Part A.2 — تاریخ: 2026 — مرجع: WTO
- رویه گزارششدهجاری
وزارت مالیهٔ طالبان (۱۸ دی ۱۴۰۴) تعرفهٔ گلابی، انگور و توتفرنگی را بهصورت فصلی از ۵۰ به ۸۰ درصد و کفش پلاستیکی را از ۳۰ به ۵۰ درصد افزایش داد.
تاریخ: ۱۸ دی ۱۴۰۴ · 2026-01-08 — مرجع: Ministry of Finance (Afghanistan), tariff committee
- آمار یا اطلاعیه رسمینیازمند تأیید از مرجع رسمی
تعرفهٔ اعمالشدهٔ هر ردیف افغانستان در منابع رسمی در دسترس پیدا نشد: پروفایل تعرفهٔ WTO ۲۰۲۶ فقط نرخهای تثبیتشده (بانددار) را دارد و آخرین میانگین تعرفهٔ اعمالشده در پایگاه WTO مربوط به ۲۰۱۸ (۶٫۵ درصد ساده) است. نرخ ردیف کالای خود را از گمرک افغانستان یا Market Access Map استعلام کنید.
تاریخ: 2026 — مرجع: WTO / ITC / UNCTAD
مدارک صادرات
- رویه گزارششدهجاری
در ایران صادرات با اظهارنامهٔ صادراتی در سامانهٔ گمرک و بر پایهٔ قانون امور گمرکی ۱۳۹۰ انجام میشود؛ جزئیات مدارک (کارت بازرگانی، سیاههٔ فروش، پروانهٔ صادراتی) در دانشنامهٔ ترخیص همین سایت آمده است. سایتهای گمرک و سامانهٔ جامع تجارت در این پژوهش در دسترس نبودند.
مرجع: Iran Customs Administration (IRICA)
- رویه گزارششدهجاری
گواهی بهداشت گیاهی پس از بازرسی قرنطینهای سازمان حفظ نباتات از محل تولید تا گمرک صادراتی لازم است.
مرجع: Plant Protection Organization (Iran)
مجوزها (ایران و افغانستان)
- رویه گزارششدهجاری
دولت ایران از ۱۱–۱۲ اسفند ۱۴۰۴ (۲–۳ مارس ۲۰۲۶) صادرات همهٔ محصولات غذایی و کشاورزی را تا اطلاع ثانوی ممنوع کرد؛ نامهٔ ۱۳ اسفند ۱۴۰۴ فصلهای ۱ تا ۲۴ مقررات صادرات و واردات را پوشش میدهد و استثناها با فهرستهای بعدی ابلاغ میشوند.
سند: Letter 7365591 (13 Esfand 1404) — تاریخ: ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ · 2026-03-03 — اجرا: 2026-03-02 — مرجع: Government of Iran / Ministry of Agriculture Jihad / TPO
- رویه گزارششدهجاری
تا شهریور ۱۴۰۵ دستکم ۱۶ فهرست استثنا ابلاغ شد؛ فهرست شانزدهم (۱ شهریور ۱۴۰۵) آجیل، کشمش، خرما، مرکبات، قارچ و ادویه را آزاد و طیور زنده، چای و برنج سفید را مشروط به مجوز قبلی کرد. وضعیت هر کالا را پیش از قرارداد استعلام کنید.
تاریخ: ۱ شهریور ۱۴۰۵ · 2026-08-23 — مرجع: Ministry of Agriculture Jihad / TPO
- رویه گزارششدهدر انتظار اجرا
ممنوعیت صادرات نخود که از خرداد ۱۴۰۴ برقرار بود، طبق گزارش تیر ۱۴۰۵ با ابلاغ وزارت جهاد کشاورزی برداشته شد و ابلاغ نهایی به گمرکات در انتظار بود؛ افغانستان از بازارهای اصلی نخود ایران است.
تاریخ: ۱۷ تیر ۱۴۰۵ · 2026-07-08 — مرجع: Ministry of Agriculture Jihad
استانداردها
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
ادارهٔ ملی استندرد افغانستان (ANSA) طبق صفحهٔ عضویت ایزو در نوامبر ۲۰۲۵ به «ادارهٔ استندرد و کیفیت افغانستان» (ASQA) تغییر نام داد؛ این نهاد کالاهای وارداتی را در بنادر مرزی آزمایش و موارد غیرمنطبق را مرجوع میکند.
تاریخ: آبان/آذر ۱۴۰۴ · 2025-11 — مرجع: ASQA (formerly ANSA)
- رویه گزارششدهنیازمند تأیید از مرجع رسمی
کمیتهٔ «مواد غذایی و محصولات کشاورزی» ANSA وجود داشته است؛ الزامات قرنطینهٔ گیاهی افغانستان در منابع در دسترس تأیید نشد.
تاریخ: 2013-01
اظهار گمرکی
- آمار یا اطلاعیه رسمیجاری
گمرک افغانستان اظهارنامه را در سامانهٔ ASYCUDA World پردازش میکند؛ گزارش آنکتاد (۲۰۱۹) میگوید کنترل ارزش گمرکی در این سامانه بیش از ۹۰ درصد تجارت را پایش میکند. این آمار قدیمی است.
تاریخ: 2019-07 — مرجع: Afghanistan Customs Department / UNCTAD
- رویه گزارششدهجاری
وزارت مالیهٔ افغانستان (۲۷ مرداد ۱۴۰۱) اعلام کرد هیچ شرکتی حق ندارد کالا را به نام شرکت دیگر وارد کند و برای شرکتها حساب کاربری ASYCUDA ایجاد کرد تا ترخیص را از دفتر خود یا از خارج انجام دهند.
تاریخ: ۲۷ مرداد ۱۴۰۱ · 2022-08-18 — مرجع: Ministry of Finance (Afghanistan)
مرزهای مناسب
- رویه گزارششدهجاری
دوغارون–اسلامقلعه مسیر اصلی جادهای به هرات و غرب افغانستان است (حدود ۶۰ درصد صادرات طبق مقام منطقهٔ آزاد دوغارون).
تاریخ: ۱۰ آذر ۱۴۰۴ · 2025-12-01
- رویه گزارششدهجاری
ماهیرود–فراه از خراسان جنوبی؛ استاندار آن را در آبان ۱۴۰۴ نخستین نقطهٔ صادراتی به افغانستان خواند.
تاریخ: ۱۷ آبان ۱۴۰۴ · 2025-11-08
- رویه گزارششدهجاری
میلک–زرنج برای جنوب و جنوبغرب (نیمروز، هلمند، قندهار) مناسب است؛ مسیر دوم با ظرفیت حدود ۱۰۰۰ وسیله در روز اعلام شده است.
تاریخ: ۱۷ دی ۱۴۰۴ · 2026-01-07
هزینهها (گمرکی و حمل)
- رویه گزارششدهجاری
بند «پ» مادهٔ ۳۸ قانون برنامهٔ هفتم: از محصولات کشاورزی و غذایی پرآببر صادراتی عوارضی از ۰٫۵ درصد ارزش محموله، با افزایش سالانهٔ ۰٫۵ درصد تا ۲٫۵ درصد در سال پنجم، گرفته میشود؛ فهرست را وزیر جهاد کشاورزی هر سال ابلاغ میکند.
سند: Seventh Development Plan Law, Art. 38(c) — تاریخ: ۲۲ آذر ۱۴۰۴ · 2025-12-13 — مرجع: Ministry of Agriculture Jihad / IRICA
- رویه گزارششدهجاری
وزارت مالیهٔ طالبان (۱۸ دی ۱۴۰۴) تعرفهٔ گلابی، انگور و توتفرنگی را بهصورت فصلی از ۵۰ به ۸۰ درصد و کفش پلاستیکی را از ۳۰ به ۵۰ درصد افزایش داد.
تاریخ: ۱۸ دی ۱۴۰۴ · 2026-01-08 — مرجع: Ministry of Finance (Afghanistan), tariff committee
- تجربه بازارجاری
هزینهٔ حمل فقط بهصورت گزارش بازار در دست است: یک شرکت حمل در کابل (خرداد ۱۴۰۵) گفت کرایهٔ هر کانتینر کالا به افغانستان پیش از بحران هرمز ۳۰۰۰ تا ۳۶۰۰ دلار بود و به بیش از ۷۰۰۰ و برای برخی کالاها بیش از ۱۱۰۰۰ دلار رسید. نرخ حمل جادهای ایران–افغانستان از منبع معتبر یافت نشد.
تاریخ: ۴ خرداد ۱۴۰۵ · 2026-05-25
محدودیتها و ممنوعیتها
- رویه گزارششدهجاری
دولت ایران از ۱۱–۱۲ اسفند ۱۴۰۴ (۲–۳ مارس ۲۰۲۶) صادرات همهٔ محصولات غذایی و کشاورزی را تا اطلاع ثانوی ممنوع کرد؛ نامهٔ ۱۳ اسفند ۱۴۰۴ فصلهای ۱ تا ۲۴ مقررات صادرات و واردات را پوشش میدهد و استثناها با فهرستهای بعدی ابلاغ میشوند.
سند: Letter 7365591 (13 Esfand 1404) — تاریخ: ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ · 2026-03-03 — اجرا: 2026-03-02 — مرجع: Government of Iran / Ministry of Agriculture Jihad / TPO
- رویه گزارششدهجاری
تا شهریور ۱۴۰۵ دستکم ۱۶ فهرست استثنا ابلاغ شد؛ فهرست شانزدهم (۱ شهریور ۱۴۰۵) آجیل، کشمش، خرما، مرکبات، قارچ و ادویه را آزاد و طیور زنده، چای و برنج سفید را مشروط به مجوز قبلی کرد. وضعیت هر کالا را پیش از قرارداد استعلام کنید.
تاریخ: ۱ شهریور ۱۴۰۵ · 2026-08-23 — مرجع: Ministry of Agriculture Jihad / TPO
- رویه گزارششدهجاری
بند «پ» مادهٔ ۳۸ قانون برنامهٔ هفتم: از محصولات کشاورزی و غذایی پرآببر صادراتی عوارضی از ۰٫۵ درصد ارزش محموله، با افزایش سالانهٔ ۰٫۵ درصد تا ۲٫۵ درصد در سال پنجم، گرفته میشود؛ فهرست را وزیر جهاد کشاورزی هر سال ابلاغ میکند.
سند: Seventh Development Plan Law, Art. 38(c) — تاریخ: ۲۲ آذر ۱۴۰۴ · 2025-12-13 — مرجع: Ministry of Agriculture Jihad / IRICA
- رویه گزارششدهجاری
وزارت مالیهٔ طالبان (۱۸ دی ۱۴۰۴) تعرفهٔ گلابی، انگور و توتفرنگی را بهصورت فصلی از ۵۰ به ۸۰ درصد و کفش پلاستیکی را از ۳۰ به ۵۰ درصد افزایش داد.
تاریخ: ۱۸ دی ۱۴۰۴ · 2026-01-08 — مرجع: Ministry of Finance (Afghanistan), tariff committee
تشریفات واردات در افغانستان
- رویه گزارششدهنیازمند تأیید از مرجع رسمی
راهنمای واردات افغانستان (ژانویهٔ ۲۰۱۳، پیش از ۲۰۲۱) این مدارک را برای ترخیص نهایی فهرست میکند: بارنامه یا «بارنامهٔ» جادهای افغانی، سیاههٔ تجاری تفصیلی، فهرست بستهبندی، بیمهنامه، جواز کسب، تصدیق مالیاتی، گواهی آزمایشگاهی/استاندارد/بهداشتی برای کالاهای محدود، رسید ترمینال و گواهی مبدأ. فهرست فعلی نیازمند تأیید از مرجع رسمی است.
تاریخ: 2013-01 — مرجع: Afghanistan Customs Department
- رویه گزارششدهنیازمند تأیید از مرجع رسمی
طبق همان راهنمای ۲۰۱۳، بازرگان پس از ثبت در ثبت مرکزی (ACBR) باید جواز تجارت را از ریاست جوازدهی وزارت تجارت بگیرد؛ واردکنندهٔ بدون جواز بهجای ۲ درصد، ۳ درصد مالیات ثابت میپرداخت. اعتبار این قواعد در دورهٔ طالبان نیازمند تأیید از مرجع رسمی است.
تاریخ: 2013-01 — مرجع: Ministry of Industry and Commerce (Afghanistan)
- رویه گزارششدهنیازمند تأیید از مرجع رسمی
مالیاتهای جانبی واردات در راهنمای ۲۰۱۳: مالیات ثابت ۲ درصد (یا ۳ درصد بدون جواز) و مالیات بر عواید کسب (BRT) ۲ درصد، هر دو بر مجموع ارزش گمرکی و حقوق گمرکی، بهعلاوهٔ ۲ درصد حقوق گمرکی برای سرهمیاشت (بهجز مواد غذایی). نرخهای فعلی نیازمند تأیید از مرجع رسمی است.
تاریخ: 2013-01 — مرجع: Afghanistan Customs Department
پرداخت
- متن رسمیجاری
مجوز عمومی ۲۰ اوفک آمریکا (۶ اسفند ۱۴۰۰) معاملات تجاری مربوط به افغانستان، از جمله واردات و صادرات و پرداخت عوارض و مالیات به نهادهای حاکم، را مجاز میکند، اما انتقال مالی به طالبان، شبکهٔ حقانی یا اشخاص تحریمی را مجاز نمیکند (جز پرداخت مالیات، عوارض و هزینههای مشابه).
سند: OFAC Afghanistan-related GL 20; FAQ 992 — تاریخ: ۶ اسفند ۱۴۰۰ · 2022-02-25 — مرجع: US Treasury OFAC
- رویه گزارششدهجاری
تحریمهای سازمان ملل علیه ایران در ۶ مهر ۱۴۰۴ (۲۸ سپتامبر ۲۰۲۵) با سازوکار «اسنپبک» بازگشت؛ اتحادیهٔ اروپا و بریتانیا تحریمهای موازی از جمله علیه بانک مرکزی ایران اعمال کردند. پیش از هر معامله، طرفین را با فهرستهای تحریم (از جمله فهرست ۱۹۸۸ شورای امنیت) غربال کنید و مشاورهٔ حقوقی بگیرید.
تاریخ: ۶ مهر ۱۴۰۴ · 2025-09-28 — مرجع: UN Security Council
- رویه گزارششدهجاری
حواله در افغانستان شبکهٔ غیررسمی انتقال پول مبتنی بر اعتماد است و طبق گزارش نیو امریکا (۲۰۲۲) بین ۵۰ تا ۹۰ درصد تراکنشها بسته به ولایت از این راه انجام میشود. بانک مرکزی افغانستان صرافان و ارائهدهندگان خدمات پولی را جواز میدهد؛ استفاده از حوالهدار بیجواز یا انتقال برای اشخاص تحریمی غیرقانونی و پرخطر است و ضوابط ارزی ایران نیز باید رعایت شود.
تاریخ: 2022-09-14 — مرجع: Da Afghanistan Bank
تقاضا و رقبا
- رویه گزارششدهجاری
افغانستان صادرکنندهٔ کشمش، بادام و زردآلوی خشک به ایران است؛ بنابراین در برخی اقلام خشکبار رقیب است نه خریدار.
تاریخ: ۷ مهر ۱۴۰۴ · 2025-09-29
- رویه گزارششدهجاری
بازارهای فعلی نخود ایران افغانستان، پاکستان، عراق و ازبکستان گزارش شدهاند.
تاریخ: ۱۷ تیر ۱۴۰۵ · 2026-07-08
مشکلات رایج
- تحلیلجاری
تعرفهٔ فصلی افغانستان بر میوه بدون جدول زمانی روشن اعمال میشود و ممکن است محموله در راه مشمول نرخ جدید شود.
چکلیست بازرگان
- ردیف تعرفهٔ HS و نرخ فعلی حقوق گمرکی افغانستان را پیش از قیمتدهی از گمرک افغانستان یا Market Access Map استعلام کنید.
- مشخصات کالا را با استاندارد ملی افغانستان (ASQA) تطبیق دهید و گواهی آزمایشگاهی معتبر همراه کنید.
- نام گیرنده، کد HS، وزن و تعداد را در سیاهه، فهرست بستهبندی، گواهی مبدأ و سند حمل یکسان بنویسید.
- تعهد ارزی صادرات در ایران و ممنوعیتها یا عوارض صادراتی روز را پیش از قرارداد بررسی کنید.
- طرف افغان، بانک و صراف را با فهرستهای تحریم غربال کنید و فقط از مسیرهای پرداخت قانونی و دارای جواز استفاده کنید.
پرسشهای متداول
- تعرفهٔ افغانستان بر میوهٔ وارداتی چقدر است؟
- برای گلابی، انگور و توتفرنگی از دی ۱۴۰۴ بهصورت فصلی ۸۰ درصد (قبلاً ۵۰ درصد) گزارش شده؛ سقف تثبیتشدهٔ WTO برای میوه و سبزی بهطور میانگین ۴۹٫۶ درصد است.
منابع
- World Customs Organization — HS Nomenclature 2022 edition(HS 2022 edition)رسمی
- WTO/ITC/UNCTAD — World Tariff Profiles 2026: Afghanistan(2026 (file dated 2026-06-15))رسمی
- FreshPlaza(2026-01-09)رسانهٔ خبری
- WTO Tariff & Trade Data — Afghanistan profile(accessed 2026-11-11 (latest applied-tariff year shown: 2018))رسمی
- ekhtebar.ir (republication of Iran Customs Affairs Law 1390, as amended)(1390-08-22 (2011-11-13), amended)رسمی
- Global Trade Alert(2026-03-03 (updated to 2026-08-31))مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Pajhwok Afghan News (citing Tasnim)(2026-03-04)رسانهٔ خبری
- نبض بورس(1405-01-31 (2026-04-20))رسانهٔ خبری
- Global Trade Alert(2026-08-23)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Global Trade Alert(2026-07-20)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- روزنامه تعادل(1405-04-17 (2026-07-08))رسانهٔ خبری
- ISO — member body page, Afghanistan Standard and Quality Authority (read via search excerpt; page blocked to direct fetch)(accessed 2026-11-11)رسمی
- Pajhwok Afghan News (citing ASQA)(2026-04-09)رسانهٔ خبری
- An Inventory to Importing Goods into Afghanistan (pre-2021 guide, hosted by Türkiye Ministry of Trade)(2013-01)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- UNCTAD ASYCUDA Programme — ASYCUDA in Action: Afghanistan(2019-07)رسمی
- Pajhwok Afghan News (citing Ministry of Finance)(2022-08-18)رسانهٔ خبری
- نبض بورس (به نقل از ایسنا)(1404-09-10 (2025-12-01))رسانهٔ خبری
- Afghanistan International (citing South Khorasan governor)(2025-11-08)رسانهٔ خبری
- Afghanistan International(2026-01-08)رسانهٔ خبری
- تجارتنیوز(1404-09-22 (2025-12-13))رسانهٔ خبری
- Afghanistan International(2026-05-25)رسانهٔ خبری
- US Treasury OFAC — FAQ 992 (Afghanistan General License 20)(2022-02-25)رسمی
- The National(2025-09-19)رسانهٔ خبری
- Iran Watch (republication of US State Department statement)(2025-09-27/28)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- New America(2022-09-14)مرجع عمومی (ویکیپدیا)، آخرین گزینه
- Da Afghanistan Bank — Non-Banking Financial Institutions Supervision Department(undated (directorate set up end of 1398))رسمی
- Pajhwok Afghan News(2025-09-29)رسانهٔ خبری